HAC\u0130ZDE TERT\u0130P (SIRA)<\/p>\n
G\u0130R\u0130\u015e
\nDevlet, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil ba\u011flam\u0131nda, cebri icra organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haciz veya di\u011fer bir suretle yapt\u0131r\u0131m uygularken, belli ilke ve kurallara riayet etmek zorundad\u0131r. \u0130\u015fte, s\u00f6z konusu ilke ve kurallar ve bunlar\u0131n temelinde yatan fikri alt yap\u0131 \u00fczerinde durmak ve tetkik etmek, konunun daha iyi ve bir b\u00fct\u00fcn olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir zorunluluk olu\u015fturdu\u011fu kanaatindeyim.
\nBir alacakl\u0131, bor\u00e7lusunu, ancak Devletin cebri icra organlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla borcunu yerine getirmeye zorlama hakk\u0131na sahiptir. Alacakl\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine harekete ge\u00e7en cebri icra organlar\u0131 da, bu cebri icra i\u015flevini; gerekli prosed\u00fcr\u00fcn ikmalinden sonra, ancak bor\u00e7lunun mallar\u0131na el koymak ( genellikle haczetmek), bunlar\u0131 paraya \u00e7evirmek ve b\u00f6ylece alacakl\u0131y\u0131 alaca\u011f\u0131na kavu\u015fturmak suretiyle yerine getirir. Yani, alacakl\u0131y\u0131 alaca\u011f\u0131na kavu\u015fturmak i\u00e7in, \u00f6ncelikle bor\u00e7lunun mallar\u0131 haczedilir ve bunlar\u0131n de\u011feri alacakl\u0131ya \u00f6denir. Ancak, ihkak\u0131 hakk\u0131n (alacakl\u0131n\u0131n, kendi \u00e7abalar\u0131yla bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 zor kullanmak suretiyle hakk\u0131n\u0131 elde etmesi durumu) yasaklanmas\u0131 sonucu cebri icra yetkisi kendilerine verilen icra organlar\u0131 da, bu g\u00f6revi yerine getirirken, yukar\u0131da da temas etti\u011fimiz \u00fczere, muayyen ilke ve kurallara riayet etmek durumundad\u0131r. Aksi taktirde, alacakl\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz hareketlerinden bu yolla kurtar\u0131lmak istenen bor\u00e7lu, bu kez bizzat Devletin cebri icra organlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz hareketlerine maruz kalabilecektir. Bu nedenle, icra dairesinin, sadece alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesi amac\u0131yla hareket etmemesi, bununla birlikte bor\u00e7lunun hak ve menfaatlerini de g\u00f6zetmesi gereklidir. Zira, bor\u00e7lu, alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesi amac\u0131yla, cebri icra organlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve keyfi hareket veya i\u015flemlerine terk edilemez.
\nCebri icra, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n ne pahas\u0131na olursa olsun kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in, s\u0131rf alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131nda bir m\u00fccadele alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclemez. Aksi taktirde, alacakl\u0131n\u0131n ihkak\u0131 hak yoluna ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 yasaklayarak cebri icra tekelini \u00fczerine alm\u0131\u015f olan Devlet, kendisiyle \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olacakt\u0131r. \u015e\u00fcphesiz, cebri icra organlar\u0131, alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesini (alaca\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131) m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7abuk, basit ve ucuz bir \u015fekilde, yani takip ekonomisine uygun olarak sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ancak, bunun, bor\u00e7lunun mahv\u0131 pahas\u0131na yap\u0131lmas\u0131 adalet ve hakkaniyete ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r. Bu m\u00fcnasebetle, icra dairesi, borlunun mallar\u0131n\u0131 haczederken, belirli bir s\u0131raya uymak mecburiyetindedir. \u0130\u015fte bu s\u0131ra, \u00f6yle bir s\u0131ra(tertip) olmal\u0131d\u0131r ki, hem alacakl\u0131 ile bor\u00e7lunun menfaatleri dengelenmeli (\u0130\u0130K m.85\/son) hem de \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve keyfi hareketlerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r[1].
\nI. HAC\u0130Z KAVRAMI VE AMACI
\nBor\u00e7lunun borcunu kendi aruzsu ile \u00f6dememesi durumunda, alacakl\u0131n\u0131n talebi ile bor\u00e7lunun borca yetecek (\u0130\u0130K m.85\/1) mal ve haklar\u0131na, Devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile (icra dairesi taraf\u0131ndan) el konulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki icra takip i\u015flemine haciz denir[2].
\nBor\u00e7lunun mallar\u0131n\u0131n, onun hukuki tasarruf alan\u0131ndan, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn beyan\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na haciz denilmektedir. Bir ba\u015fka tan\u0131mlamayla, haciz, \u201c\u0130cra takibine konu olmu\u015f, icra kabiliyetini haiz belirli bir para alaca\u011f\u0131n\u0131n ifas\u0131n\u0131 temin etmek i\u00e7in, bu yolda talepte bulunan alacakl\u0131 lehine, s\u00f6z konusu alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131layacak miktar ve k\u0131ymetteki bor\u00e7luya ait mal ve haklara, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn beyan\u0131yla hukuken el konulmas\u0131d\u0131r\u201d[3].
\nAlacakl\u0131n\u0131n, haciz talebinde bulunmas\u0131 halinde, takip konusu alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek miktar ve de\u011ferde, bor\u00e7lunun mal ve haklar\u0131na, icra dairesi taraf\u0131ndan hacz edilir; daha sonra bunlar sat\u0131l\u0131r ve elde edilen para ile alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 \u00f6denir. Bu kapsamda, alacakl\u0131, ancak haczedilen mal\u0131n paraya \u00e7evrilmesinden elde edilen parasal de\u011ferle tatmin edilir. Dolay\u0131s\u0131yla, haciz, hacizli mal\u0131n paraya \u00e7evrilmesinden elde edilen paran\u0131n alacakl\u0131ya verilmesi ile alacakl\u0131n\u0131n tatminini konu alan bir yapt\u0131r\u0131md\u0131r.[4] \u0130\u015fte, bu yapt\u0131r\u0131m uygulan\u0131rken, uyulmas\u0131 gerekli belirli ilke ve kurallar\u0131n en \u00f6nemlilerinden birisi, incelme konumuz olan hacizde tertip (s\u0131ra) ilkesidir.
\nII. HAC\u0130ZDE SIRA \u0130LKES\u0130N\u0130N DAYANAKLARI
\nHacizde s\u0131ra ilkesinin; gerek doktrindeki, hacizde tertip m\u00fcessesesinin fikri temelleri \u00fczerine \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar gerek bu konuyu ihtiva eden pozitif d\u00fczenlemeler nazara al\u0131narak incelenmesi, konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na takviyede bulunaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.
\n1) POZ\u0130T\u0130F HUKUK DAYANA\u011eI
\n\u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki, \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019 muzda, \u201chacizde tertip\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, haczin s\u0131ras\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da a\u00e7\u0131k ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r. \u0130\u0130K m. 85 h\u00fckm\u00fcnde bu konuda baz\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f ise de, s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131; doktrinde ve uygulamadaki yorum farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan, uygulamada ortaya \u00e7\u0131kan ve adalet duygular\u0131n\u0131 rencide edici baz\u0131 sonu\u00e7lardan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buna mukabil, mehaz \u0130svi\u00e7re \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019 nda, bu hususta, daha a\u00e7\u0131k ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin sevk edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir[5]. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde hacizde tertip ilkesi; gerek teorik tart\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131rken gerek uygulamada s\u00f6z konusu madde h\u00fckm\u00fc tatbik edilirken, kaynak kanundaki ilgili (m.95) d\u00fczenlemede yer alan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmlerden istifade edilmesi gerekti\u011fi kanaatindeyim. 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunun 85. Madde h\u00fckm\u00fcnde bu konuyla ili\u015fkin olarak kaynak kanunundakinin aksine, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenleme getirilmemesinin amac\u0131, haciz i\u015flemini tatbik eden icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcne, daha fazla takdir yetkisi vermek suretiyle bor\u00e7lu aleyhine sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011fumunu engellemektir. Yani, hacizde s\u0131ra ile ilgili olarak, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fczenleme ile kesin bir \u015fekilde s\u0131ran\u0131n (tertibin) belirlenmesi halinde, \u015f\u00fcphesiz ki, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, kat\u0131 bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131raya uymas\u0131 icap edece\u011finden bor\u00e7lu ve\/veya alacakl\u0131 aleyhine sonu\u00e7 do\u011furabilecekti. Ancak, tabii olarak, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcne, durumun gereklerine g\u00f6re \u201chaciz s\u0131ras\u0131\u201d konusunda takdir yetkisinin tan\u0131nmas\u0131 suretiyle, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak hacizde s\u0131ra m\u00fcessesesinin d\u00fczenlenmesi, bir tak\u0131m aksakl\u0131klar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi bak\u0131m\u0131ndan bir zorunluluktur.
\nHacizde tertip ilkesinin alt\u0131nda \u201c\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi\u201d nin bulundu\u011fu fikrinden hareket edersek, dolayl\u0131 olarak; bor\u00e7lunun baz\u0131 mal ve haklar\u0131n\u0131n tamamen veya k\u0131smen haczedilememesi (\u0130\u0130K m.82 vd.) yani haczedilmezlik konusunu d\u00fczenleyen madde h\u00fck\u00fcmlerinin de hacizde tertip konusuna dayanak te\u015fkil etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilmektedir. Ayr\u0131ca, \u0130hkak\u0131 Hakk\u0131 yasaklayan TCK m.150 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn de, hacizde tertip konusunda dolayl\u0131 olarak yasal dayanak te\u015fkil etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilecektir. Zira, alacakl\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz hareketlerinden, s\u00f6z konusu ihkak\u0131 hakk\u0131n yasaklanmas\u0131 yolu ile kurtar\u0131lmak istenen bor\u00e7lu, bu kez bizzat Devletin cebri icra organlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz hareketlerine maruz kalmamas\u0131 gerekmektedir. Bu nedenle, icra dairesinin, sadece alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesi amac\u0131yla hareket etmemesi, bununla birlikte bor\u00e7lunun hak ve menfaatlerini de g\u00f6zetmesi gereklidir. Zira, bor\u00e7lu, alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesi amac\u0131yla, cebri icra organlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve keyfi hareket veya i\u015flemlerine terk edilemez. Bu m\u00fcnasebetle, dolayl\u0131 olarak s\u00f6ylenebilir ki, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc haciz i\u015fleminde bulunurken, ayn\u0131 zamanda TCK m. 150 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi de s\u0131raya riayet etmesi gerekmektedir.
\n2)TEOR\u0130K DAYANA\u011eI
\nTarih boyunca, alaca\u011f\u0131n tahsili ba\u011flam\u0131nda ihkak\u0131 hakk\u0131n egemen olmas\u0131 nedeniyle, alacakl\u0131 taraf\u0131ndan bor\u00e7lu ve ailesine kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz kuvvet kullan\u0131lmas\u0131 gibi ac\u0131 tecr\u00fcbelerin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, \u00f6zellikle ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131 ile birlikte, ba\u015flang\u0131\u00e7ta Avrupa\u2019da olmak \u00fczere, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil amac\u0131yla zor kullanma yetki ve g\u00f6revinin, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Devlet eline verilmesine ili\u015fkin teoriler geli\u015ftirilmi\u015f ve buna paralel olarak yasal d\u00fczenlemeler sevk edilmi\u015ftir. Bu paralelde, \u00e7a\u011fda\u015f hukuk d\u00fczenlerinde, ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 ancak Devlet organlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla elde edebilmesi esas\u0131 kabul edilmekle, toplumsal bar\u0131\u015f ve huzurun korunmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde temin edilmi\u015f bulunmaktad\u0131r.
\nDevlet, bir ilama dayanan veya sadece \u015feklen alacakl\u0131 oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fcken bir kimsenin hakk\u0131n\u0131, onun talebi \u00fczerine, icra organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temin etmekle g\u00f6revlidir. Taleplerin, Devlet zoru ile tamamen veya k\u0131smen yerine getirilmesine ve bu suretle alacakl\u0131n\u0131n tatminine, \u201ccebri icra\u201d denilmektedir.
\nKi\u015filer haklar\u0131n\u0131 bizzat almak i\u00e7in yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olsalard\u0131, \u015fahsi menfaat ve duygular\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda \u00e7o\u011fu kez \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc kaybetmek suretiyle ve a\u015f\u0131r\u0131 tepkilerle, toplum i\u00e7indeki huzur ve d\u00fczeni ihlal edebilirlerdi. Ayr\u0131ca, hakk\u0131n, muhtevas\u0131na uygun olarak tam manas\u0131yla yerine getirilmesi de sa\u011flanamazd\u0131. \u0130\u015fte bu nedenle, cebri icra hukukunun i\u015flevi, toplumda haklar\u0131n inkar yada ihlal edildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nem arz etmektedir. \u00d6te yandan, cebri icra, s\u0131rf alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131nda, alacakl\u0131n\u0131n alacak hakk\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, bir m\u00fccadele alan\u0131 olarak da g\u00f6r\u00fclemez. \u015e\u00fcphesiz ki, bir hakk\u0131n cebri icra yoluyla yerine getirilmesi, cebri icran\u0131n en \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131ndan birisidir. Ancak, \u0130cra hukuku, cebri icra yoluyla hakk\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 talep eden alacakl\u0131yla beraber bor\u00e7lunun ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 menfaatlerini de dikkate almak durumundad\u0131r[6].
\nAlacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 yerine getirmek i\u00e7in, bor\u00e7lunun b\u00fct\u00fcn mal ve gelirlerine el konulmas\u0131, gereksiz zorlama vas\u0131talar\u0131na ba\u015fvurulmas\u0131, insanlar\u0131n adalet ve merhamet duygular\u0131n\u0131 rencide edici oldu\u011fu gibi; bor\u00e7luyu hayat m\u00fccadelesi i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n menfaatlerine zarar vermeye sevk edebilmesi nedeniyle kamu yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olur. Kald\u0131 ki, bor\u00e7lunun ekonomik mahv\u0131 pahas\u0131na, alacakl\u0131 menfaatlerinin korunmas\u0131 yolunun tercih edilmesi, bizzat alacakl\u0131n\u0131n menfaatlerine de ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fer. Zira, kazan\u00e7 ve\/veya ge\u00e7im vas\u0131talar\u0131 tamamen elinden al\u0131nan bir bor\u00e7lu, borcunu \u00f6demekten tamamen aciz durumuna da d\u00fc\u015febilir. Bu nedenle, cebri icra, bor\u00e7lunun ekonomik olarak mahv\u0131na yol a\u00e7acak \u015fekilde cereyan etmemeli bilakis, alacakl\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131n yerine getirilmesine ili\u015fkin menfaati ile, bor\u00e7lunun korunmas\u0131 amac\u0131 aras\u0131nda, kanun koyucu taraf\u0131ndan bir denge aranmas\u0131 zorunludur. \u00d6te yandan, bor\u00e7lunun a\u015f\u0131r\u0131 bir \u015fekilde korunmas\u0131 da kabul edilemez. Zira, bundan dar \u00e7er\u00e7evede alacakl\u0131 ve alacakl\u0131n\u0131n alacakl\u0131lar\u0131 (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer) genel \u00e7er\u00e7evede ise, ekonomik ve ticari hayat zarar g\u00f6recektir. Ayr\u0131ca, icra hukuku s\u0131rf insani nitelikte baz\u0131 ama\u00e7lara hizmet etmekten, di\u011fer bir ifadeyle insani d\u00fc\u015f\u00fcncelerle kendi kendini s\u0131n\u0131rlamaktan da ka\u00e7\u0131namaz. Bu anlamda olmak \u00fczere, borlunun baz\u0131 mal ve haklar\u0131n\u0131n tamamen veya k\u0131smen haczedilememesi(\u0130\u0130K m.82 vd.) ve bor\u00e7lunun mallar\u0131 haczedilirken muayyen bir s\u0131raya uyulmas\u0131 (\u0130\u0130K m.85\/son), bu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n somut tezah\u00fcr bi\u00e7imlerindendir. Bu noktada, inceleme konumuzla ilgili k\u0131s\u0131m olan hacizde tertip ilkesi kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu ilkeye g\u00f6re, bor\u00e7lunun mallar\u0131 haczedilirken, muhafazas\u0131 ve sat\u0131lmas\u0131 en kolay ve yoklu\u011fu bor\u00e7luya en az y\u00fck te\u015fkil edecek mallardan hacze ba\u015flan\u0131lmas\u0131, haciz yap\u0131l\u0131rken alacakl\u0131 ve bor\u00e7lunun menfaatlerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar dengelenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131zda g\u00f6stermektedir ki, hacizde s\u0131ra ilkesi, cebri icran\u0131n amac\u0131 ile yak\u0131ndan ilgili ve hatta s\u00f6z konusu amac\u0131n dayanaklar\u0131ndan birini te\u015fkil etti\u011fi s\u00f6ylenebilir[7]. Bu nedenlerle, hacizde s\u0131ra ilkesi, cebri icradan beklenen sonucun elde edilmesi, toplum menfaati ve kamu d\u00fczeni gere\u011fi bir zorunluluktur.
\nTabii olarak, hacizde tertip ilkesine temel te\u015fkil eden ve s\u00f6z konusu ilkeyi anlaml\u0131 k\u0131lan bir tak\u0131m ilkeler mevcuttur. Bu paralelde, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, hacizde tertip prensibine riayet ederken a\u015fa\u011f\u0131da sayaca\u011f\u0131m\u0131z ilkelere riayet etmesi bir zorunluluk te\u015fkil etmektedir.
\nHacizde tertip ilkesine egemen olan ilkeler say\u0131lacak olursa;
\n-\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ( Elveri\u015flilik, Gereklilik ve Orant\u0131l\u0131l\u0131k )[8],
\n-\u00c7eki\u015fmesiz Mallar Bitmeden \u00c7eki\u015fmeli Mallara Ba\u015flanamaz \u0130lkesi,
\n-Menkuller Bitmeden Gayrimenkullere Ge\u00e7ilemez \u0130lkesi.<\/p>\n
II. HAC\u0130ZDE SIRA
\nYukar\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, \u015f\u00fcphesiz ki, cebri icra organlar\u0131 taraf\u0131ndan bor\u00e7lu aleyhine icra takip i\u015flemlerinden olan haciz uygulan\u0131rken, uyulmas\u0131 gereken belirli ilke ve kurallardan en \u00f6nemlisi \u0130\u0130K m.85 de d\u00fczenleme alan\u0131 bulan kurallar ve \u00f6zellikle hacizde tertip ilkesidir. Bu kapsamda, a\u015fa\u011f\u0131da, hacizde s\u0131ra ilkesinin temelini te\u015fkil eden \u00c7eki\u015fmesiz Mallar Bitmeden \u00c7eki\u015fmeli Mallara Ba\u015flanamaz \u0130lkesi ile Menkuller Bitmeden Gayrimenkullere Ge\u00e7ilemez \u0130lkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n haczinde s\u0131ra ile \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131n haczinde s\u0131ra konular\u0131na temas edilecektir.
\n1-\u00c7EK\u0130\u015eMES\u0130Z MALLARIN HACZ\u0130NDE SIRA
\nTa\u015f\u0131n\u0131r veya ta\u015f\u0131nmaz haczi olsun, \u00f6ncelikle bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131 \u00fczerinde haciz i\u015fleminin uygulanmas\u0131, \u0130\u0130K m.85\/son f\u0131kra h\u00fckm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015f bulunan \u201chaczi koyan memur, bor\u00e7lu ile alacakl\u0131n\u0131n menfaatlerini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar telif etmekle m\u00fckelleftir[9]\u201d.\u015feklindeki emrine de uygun d\u00fc\u015fecektir.
\nTaraflar\u0131n korunmaya de\u011fer menfaatlerinin, hakl\u0131 bir denge ve uygun bir oran i\u00e7erisinde tutulmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir[10]. Bu anlamda, Devlet, Adeta alacakl\u0131n\u0131n bir kolu gibi davranmaz; sadece hukuku korur ve uygular. Cebri icrayla alacakl\u0131n\u0131n talebiyle ba\u015flanm\u0131\u015f olsa bile; sadece alacakl\u0131n\u0131n korunmas\u0131 AY.m.10\u2019 da d\u00fczenlenmi\u015f bulunan e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olur. Cebri icra prosed\u00fcr\u00fcnde, sadece alacakl\u0131n\u0131n de\u011fil; bununla birlikte, bor\u00e7lunun menfaatleri de dikkate al\u0131nmal\u0131 ve bunlar dengelenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Cebri icra prosed\u00fcr\u00fc, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, bor\u00e7luyu da ma\u011fdur edilmi\u015f duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmemelidir. Zira cebri icran\u0131n amac\u0131, bor\u00e7luyu cezaland\u0131rmak de\u011fil, alacakl\u0131y\u0131 alaca\u011f\u0131na kavu\u015fturmakt\u0131r. Bu ba\u011flamda, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle haczi bir zarurettir.
\nDoktrinde, \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesi halinde, haczin belirli bir s\u0131raya g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kabul edilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede, en \u00f6nce, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n\u0131n haczedilece\u011fi; \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmemesi halinde ise, \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131n\u0131n hacz edilece\u011fi belirtilmektedir[11].
\n\u00d6ncelikle, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131ndan hacze ba\u015flanmas\u0131 gerekti\u011fi[12] kanaatine, her \u015feyden \u00f6nce, \u0130\u0130K m. 85\/2 madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mefhumu muhalifinden ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zira, bu madde h\u00fckm\u00fcnde; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer taraf\u0131ndan ihtiyaten haczedilen mallarla, istihkak iddias\u0131nda bulunulmu\u015f mallar\u0131n haczinin, en sona b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu t\u00fcr mallar\u0131n en sonraya b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00f6ncelikle bu \u00f6zellikte olmaya yani \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n haczedilmesi gerekecektir. Bor\u00e7lunun ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funu bildirdi\u011fi mallar ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin \u00fczerinde istihkak iddias\u0131nda bulundu\u011fu mallara bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131, bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki mallara da bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131 denir[13] ki kanun koyucu, haciz s\u0131ras\u0131 itibariyle \u00f6ncelik verilmesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131\u011f\u0131 mallar bu mallard\u0131r.
\nYukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131 \u00fczerinde haciz i\u015fleminin uygulanmas\u0131 gerekmektedir. Zira, s\u00f6z konusu mallar\u0131n, bor\u00e7luya ait olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir \u00e7eki\u015fme( uyu\u015fmazl\u0131k) bulunmamakta ve dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu mallar\u0131n, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 amac\u0131yla paraya \u00e7evrilebilmesi i\u00e7in, bu husustaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi gibi bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nmamaktad\u0131r. Bu ise, cebri icran\u0131n amac\u0131na ula\u015fmas\u0131nda kolayl\u0131k sa\u011flamakta, her iki taraf\u0131nda menfaatine uygun d\u00fc\u015fmekte, alaca\u011f\u0131n az masrafla ve seri bir \u015fekilde tahsilini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u0130\u0130K m.85\/2 h\u00fckm\u00fc ayn\u0131 zamanda takip ekonomisine de uygun bir d\u00fczenlemedir. \u00d6te yandan, \u0130\u0130K m. 85\/6 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn yorumuyla da, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi teyit etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yukar\u0131da da temas edildi\u011fi \u00fczere, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n \u00f6ncelikle hacz edilmesinde, hem alacakl\u0131n\u0131n hem bor\u00e7lunun hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin menfaati bulunmaktad\u0131r. \u00c7eki\u015fmesiz mallar\u0131n daha \u00f6nce haczedilmesi halinde; bor\u00e7lu, bir an \u00f6nce bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6denmesi nedeniyle hakk\u0131ndaki takipten daha k\u0131sa bir s\u00fcrede kurtulabilecek, alacakl\u0131 daha k\u0131sa bir s\u00fcrede alaca\u011f\u0131na kavu\u015fabilecek, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin mallar\u0131na ise gereksiz yere m\u00fcdahalede bulunulmam\u0131\u015f olunacakt\u0131r[14]. Ayr\u0131ca, borlunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131ndan da, ilk \u00f6nce ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n\u0131n haczi, s\u00f6z\u00fc edilen takip ekonomisine uygun d\u00fc\u015fecektir. Bu paralelde, bor\u00e7lunun \u00fczerinde rehin hakk\u0131 gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ayni hak bulunan ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131 ile ba\u015fka alacakl\u0131lar taraf\u0131ndan daha \u00f6nce kesin veya ihtiyaten haczettirilmi\u015f olan (\u00e7eki\u015fmeli) ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi \u0130\u0130K m.85\/2 gere\u011fi en sonraya b\u0131rak\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ilk \u00f6nce, bor\u00e7lunun rehinli ve hacizli mallar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki, (\u00e7eki\u015fmesiz) ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131 haczedilmelidir. Ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczinde de bir s\u0131raya uyulmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki; bor\u00e7lunun ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131ndan, muhafazas\u0131 ve paraya \u00e7evrilmesi en kolay ( para, alt\u0131n veya g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fya gibi), yoklu\u011fu bor\u00e7luya en az y\u00fck te\u015fkil edenler, daha \u00f6nce hacz edilmelidir. Bor\u00e7lunun, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerdeki alacaklar\u0131 da, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar gibi (\u0130\u0130K m.106\/2), ta\u015f\u0131nmazlardan \u00f6nce haczedilmelidir. Bor\u00e7lunun bilinen \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131 alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmezse, o zaman bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131 haczedilir. Burada da, muhafazas\u0131 ve paraya \u00e7evrilmesi en kolay yoklu\u011fu bor\u00e7luya en az y\u00fck te\u015fkil eden ta\u015f\u0131nmaz, ilk \u00f6nce haczedilir[15]. Genel kabul g\u00f6ren s\u0131ra, KURU taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz s\u0131ra olmas\u0131na ra\u011fmen, doktrinde; \u0130\u0130K m.85\/2 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131k emri kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n \u00f6nce haczi konusunda ihtilaf olmamas\u0131na ra\u011fmen, \u00e7eki\u015fmesiz mallar aras\u0131nda \u00f6nce ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi yap\u0131lmal\u0131, bunlar\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamamas\u0131 durumunda, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczine gidilebilece\u011fi hususunda bir ihtilaf s\u00f6z konusudur. Zira, bu konuda \u0130cra ve \u0130flas Kanunumuzda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir. Bu paralelde doktrinde ileri s\u00fcr\u00fclen muhtelif g\u00f6r\u00fc\u015flere de\u011finecek olursak;
\n-Bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131ndan \u00f6ncelikle ta\u015f\u0131n\u0131r; bunlar\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmemesi durumunda da, ta\u015f\u0131nmaz mallar haczedilmelidir(KURU). KURU g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temellendirirken;
\n\u201cHaczi ve sat\u0131lmas\u0131 daha kolay oldu\u011fu i\u00e7in, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar ta\u015f\u0131nmaz mallardan daha \u00f6nce hacz edilmelidir. Kald\u0131 ki, bunda bor\u00e7lunun da menfaati bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ta\u015f\u0131nmazlar, bor\u00e7lunun ve ailesinin ekonomik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirebilmesi i\u00e7in, ta\u015f\u0131n\u0131rlardan \u00e7ok daha \u00f6nemli olup, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yerine konmas\u0131 (ikamesi) ta\u015f\u0131n\u0131rlara oranla daha zordur. Bu nedenle, bor\u00e7lunun bilinen haczedilebilir ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131 alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetiyorsa, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 haczedilmemelidir\u201d demektedir.[16]
\n-Bor\u00e7lunun mallar\u0131n\u0131n haczi bak\u0131m\u0131ndan ta\u015f\u0131n\u0131rlarla ta\u015f\u0131nmazlar aras\u0131nda bir s\u0131ra fark\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Bor\u00e7lunun ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131ndan \u00f6nce ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 da haczedilebilir (UYAR, POSTACIO\u011eLU). UYAR g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temellendirirken; \u201c\u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcnde, birinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hakl\u0131 g\u00f6sterecek bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmamaktad\u0131r. Halbuki, 24.04.1929 tarih ve 1424 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 74. maddesinde, a\u00e7\u0131k\u00e7a;\u201d\u2026Gayrimenkullerin haczi, ancak borcu \u00f6demeye k\u00e2fi menkul mal bulunmad\u0131\u011f\u0131 veya kalmad\u0131\u011f\u0131 yahut alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu m\u00fc\u015ftereken istedikleri taktirde kabildir.\u201d demek suretiyle sorun \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015fti. Ayr\u0131ca, birinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn kabul\u00fc, bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczini talep eden alacakl\u0131y\u0131, bor\u00e7lunun alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 icra dairesine ispatlamak mecburiyetinde b\u0131rak\u0131r ki, bunun da zaman ve masraf kayb\u0131na neden olaca\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla takip ekonomisiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r[17].
\n– Hacizde, ta\u015f\u0131n\u0131r mallarla ta\u015f\u0131nmazlar aras\u0131nda bir s\u0131ra bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmamaktay\u0131z. Zira, m.85 h\u00fckm\u00fcnde bu mallardan hangisinin daha \u00f6nce haczedilece\u011fi hususunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemeye ve dolay\u0131s\u0131yla s\u0131raya yer verilmemi\u015f ise de, m.85\/6 h\u00fckm\u00fcnde, bu hususta dolayl\u0131 ve adete \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir s\u0131ran\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilir(ASLAN). ASLAN, birinci ve bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fle \u00f6rt\u00fc\u015fen s\u00f6z konusu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temellendirirken; \u201cTa\u015f\u0131nmazlar\u0131n ta\u015f\u0131n\u0131rlardan daha \u00f6nce haczedilip haczedilemeyece\u011fi hususunun, \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesi suretiyle ve \u00e7e\u015fitli ihtimaller dahilinde belirlenmesi gerekir. Ger\u00e7ekten de, madde 85 h\u00fckm\u00fcnde, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n ta\u015f\u0131n\u0131rlardan daha \u00f6nce haczedilip haczedilemeyece\u011fi hakk\u0131nda, \u0130svi\u00e7re \u0130\u0130K\u2019 n\u0131n aksine, a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Ancak salt bu tespit, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, her halde, ta\u015f\u0131n\u0131rlardan daha \u00f6nce haczedilebilece\u011fine hakl\u0131 bir gerek\u00e7e te\u015fkil etmez. Zira, her ne kadar, bu hususta kanunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme bulunmasa bile, sorunun \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn dikkate al\u0131nmas\u0131 suretiyle, \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buna, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu menfaatlerini telif etmekle m\u00fckellef olan icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek ta\u015f\u0131n\u0131r mal varken, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczi yoluna gitmesi, \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edebilecektir. Esasen ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmemesi, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczi yoluna da gidilebilecektir. Kald\u0131 ki, bu nitelikte bir haciz i\u015flemi, \u00f6zellikle gereklilik unsuru itibariyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesiyle de ba\u011fda\u015fmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ta\u015f\u0131n\u0131r bir mal\u0131n haczedilerek bor\u00e7luya daha az zarar verilmek suretiyle alacakl\u0131n\u0131n tatmin edilmesi m\u00fcmk\u00fcn iken; ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczi yoluna gidilmesi halinde, hem bor\u00e7lunun daha fazla zarara u\u011framas\u0131 hem de alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na daha ge\u00e7 kavu\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir[18].
\nKanaatimce, \u0130\u0130K m.85 madde h\u00fckm\u00fcmde \u00e7eki\u015fmesizlerin \u00f6ncelikle haczedilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde do\u011frudan bir d\u00fczenleme bulunmamas\u0131na ra\u011fmen, bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mefhumu muhalifinden hareketle \u00f6ncelikle \u00e7eki\u015fmesizlerin haczedilmesi gerekti\u011fi sonucuna tart\u0131\u015fmas\u0131z bir \u015fekilde vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, m.85\/2 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn 85\/6 madde h\u00fckm\u00fcyle birlikte de\u011ferlendirmek suretiyle de ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131n ta\u015f\u0131nmazlardan \u00f6nce haczedilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn muhatab\u0131 alacakl\u0131 de\u011fil icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, nas\u0131l ki, \u0130\u0130K m.85\/2 h\u00fckm\u00fc, ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131n haczini talep eden alacakl\u0131y\u0131, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 icra dairesine ispatlamak mecburiyetinde b\u0131rakm\u0131yorsa, birinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn kabul\u00fc da, bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczini talep eden alacakl\u0131y\u0131, bor\u00e7lunun alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 icra dairesine ispatlamak mecburiyetinde b\u0131rakmayacakt\u0131r. Bu paralelde, alacakl\u0131 taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nmaz haczi talebinde bulunulmas\u0131 halinde, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u0130\u0130K m.85\/2 ve 85\/6 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fi bor\u00e7lunun daha evvel ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n\u0131n (\u00e7eki\u015fmesiz) haczedilip edilmedi\u011fine, edildiyse alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131na -alacakl\u0131n\u0131n ispat\u0131na gerek kalmaks\u0131z\u0131n- re\u2019 sen bakacakt\u0131r. Kald\u0131 ki, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczini talep eden alacakl\u0131y\u0131, bor\u00e7lunun alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 icra dairesine ispatlamak mecburiyetinde b\u0131rakmas\u0131 nedeniyle icra takibinde zaman ve masrafa neden olaca\u011f\u0131 endi\u015fesi, bor\u00e7lunun ve ailesinin ekonomik mahv\u0131na g\u00f6z yummay\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermeyecektir.
\nAncak, di\u011fer taraftan, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde ta\u015f\u0131n\u0131rlardan daha \u00f6nce haczedilemeyece\u011fi de s\u00f6ylenemez. \u00d6rne\u011fin, alacak miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu hallerde, bor\u00e7luya ait ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n de\u011feri \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck ve dolay\u0131s\u0131yla alaca\u011f\u0131n ancak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek durumda bulunup; bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczi suretiyle alaca\u011f\u0131n tamam\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse, ta\u015f\u0131n\u0131rlar yerine ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczedilebilmesine imkan tan\u0131mak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, i\u015faret edilen durumda, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi gerek bor\u00e7lunun gerek alacakl\u0131n\u0131n menfaatlerini koruma amac\u0131na hizmet etmeyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130\u0130K m.85\/2, bu gibi hallerde, bu nitelikteki hacze imkan sa\u011flamaktad\u0131r. Zira, bu sayede, hem alacakl\u0131n\u0131n hem de bor\u00e7lunun menfaatleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar telif edilmi\u015f olacakt\u0131r[19].
\nBurada \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken di\u011fer bir konu da, taraflar\u0131n, haczin s\u0131ras\u0131na ili\u015fkin olarak yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ge\u00e7erli olup olmayaca\u011f\u0131 ya da ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ve hangi s\u0131n\u0131rlar dahilinde ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 konusudur. Bu konuda genel olarak, cebri icray\u0131 geni\u015fleten ve daraltan s\u00f6zle\u015fmeler ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Doktrinde ve uygulamada, icra hukukunun kamu hukuku karakterli olmas\u0131n\u0131n, taraflar\u0131n cebri icraya ili\u015fkin iradelerini t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131 genel olarak kabul edilmektedir. Ancak, taraflara tasarruf \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vermeyen kurallar\u0131 bertaraf edecek \u015fekilde yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelere ge\u00e7erlilik tan\u0131nmayaca\u011f\u0131 fikri de genel kabul g\u00f6rmektedir. Bu paralelde, cebri icrada, kanunun emredici kuralar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak, alacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 geni\u015fleten s\u00f6zle\u015fmelerin ge\u00e7ersizlik yapt\u0131r\u0131m\u0131na tabi olacakt\u0131r. \u00d6zellikle, bor\u00e7luyu koruyucu nitelikteki emredici h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 olan ( s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmleri bertaraf eden veya s\u0131n\u0131rland\u0131ran) s\u00f6zle\u015fmeler ge\u00e7erli olmayacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bor\u00e7lunun alacakl\u0131ya oranla daha fazla korunma ihtiyac\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131 noktas\u0131ndan hareket edildi\u011finde; icray\u0131 daraltan veya s\u0131n\u0131rland\u0131ran s\u00f6zle\u015fmelerin bu nedenle caiz oldu\u011fu kabul edilmelidir. B\u00f6ylece \u00f6rne\u011fin, taraflar aras\u0131nda cebri icran\u0131n zaman itibariyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ya da alacakl\u0131n\u0131n, belirli malvarl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerine ba\u015fvuramayaca\u011f\u0131na ya da ancak belirli malvarl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerine ba\u015fvurabilece\u011fine ili\u015fkin olarak s\u00f6zle\u015fme yap\u0131labilece\u011fi belirtilmektedir[20]. Bu \u015fekilde ki kabul, cebri icra hukukunda ge\u00e7erli olan, bor\u00e7lu ile alacakl\u0131 menfaatlerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar denkle\u015ftirilmesi anlay\u0131\u015f\u0131na ters d\u00fc\u015fmeyecektir. Zira, cebri icra hukukunda; g\u00fc\u00e7l\u00fc konumda bulunan alacakl\u0131 ile daha zay\u0131f konumda bulunan bor\u00e7lu aras\u0131nda alacakl\u0131 aleyhine icray\u0131 daraltan veya s\u0131n\u0131rland\u0131ran s\u00f6zle\u015fmelerin yap\u0131lmas\u0131na imkan tan\u0131makla bir denge sa\u011flanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.
\n\u0130cra ve \u0130flas Kanunumuzun baz\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinde (m.20; 83a;138\/3) icra s\u00f6zle\u015fmelerine yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Zira, kanunkoyucu \u00f6nemi nedeniyle, bu noktalarda d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7\u0131klamak suretiyle tavr\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymu\u015ftur. Ancak, kanunkoyucu bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki konularda, icra s\u00f6zle\u015fmelerinin ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda her hangi bir \u015fey s\u00f6ylememi\u015ftir. Bu paralelde olmak \u00fczere, cebri icran\u0131n i\u015fleyi\u015f tarz\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren s\u00f6zle\u015fmelerin ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda kanunda bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. Bu kapsamda, bor\u00e7lu kendi menfaatlerini hesap edebilecek durumda iken, cebri icran\u0131n i\u015feyi\u015f tarz\u0131na ili\u015fkin kanun h\u00fck\u00fcmlerini de\u011fi\u015ftirmek veya tamamlamak i\u00e7in alacakl\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri ge\u00e7ersiz saymak i\u00e7in bir nedenin bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Ayr\u0131ca, \u0130cra ve \u0130flas Hukukunun emredici h\u00fck\u00fcmlerini de\u011fi\u015ftiren s\u00f6zle\u015fmelerin ge\u00e7ersiz olaca\u011f\u0131nda teredd\u00fct etmemek gerekir. \u00d6rne\u011fin \u0130\u0130K m.20 h\u00fckm\u00fcnde \u201c Bu kanunun tayin etti\u011fi m\u00fcddetleri de\u011fi\u015ftiren b\u00fct\u00fcn mukaveleler h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr.\u201d denilmi\u015ftir. Yine, \u00f6rne\u011fin; \u0130\u0130K m.83a h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, tamamen(m.82) veya k\u0131smen(m.83) haczi caiz olmayan mal ve haklar\u0131n haczolunabilece\u011fine dair \u00f6nceden yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeler muteber de\u011fildir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu gibi durumlarda, kanunkoyucu taraf\u0131ndan bir irade ve s\u00f6zle\u015fme yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r[21]. Bu gibi durumlarda, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcnce, taraflar\u0131n aralar\u0131nda yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri nazara almadan, kanunun ilgili amir h\u00fckm\u00fcn\u00fc re\u2019 sen uygulamas\u0131 gerekir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kanunun taraf menfaatlerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerinde, di\u011fer bir ifadeyle emredici olmayan h\u00fck\u00fcmleri bak\u0131m\u0131ndan; icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn faaliyetini g\u00fc\u00e7le\u015ftirmemek ve di\u011fer alacakl\u0131larla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin menfaatini ihlal etmemek \u015fart\u0131yla s\u00f6zle\u015fme yap\u0131labilece\u011fi kabul edilmektedir. Bu anlamda olmak \u00fczere doktrinde, taraflar\u0131n menfaatine ( \u00f6zel menfaate) ili\u015fkin olmas\u0131 nedeniyle, taraflar\u0131n, haczedilecek mallar\u0131n s\u0131ras\u0131n\u0131 tayin konusunda, s\u00f6zle\u015fme yapabilecekleri kabul edilmektedir. Fakat, ne alacakl\u0131 nede bor\u00e7lu tek ba\u015f\u0131na haczin s\u0131ras\u0131n\u0131 belirleme bak\u0131m\u0131ndan yetkilidir. Bu paralelde, e\u011fer bor\u00e7lu ile alacakl\u0131 aras\u0131nda, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n ta\u015f\u0131n\u0131rlardan daha \u00f6nce haczedilebilece\u011fi yolunda bir anla\u015fma varsa, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, s\u00f6z konusu anla\u015fma uyar\u0131nca, bor\u00e7lunun \u00f6nce ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n\u0131 haczedebilmesi gerekir. Kald\u0131 ki, kaynak \u0130svi\u00e7re \u0130cra ve \u0130flas Kanunun\u2019 da buna cevaz verilerek, taraflar\u0131n birlikte talep etmeleri halinde, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131radan ayr\u0131labilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r[22].
\n\u0130cra-\u0130flas Kanunumuz da, bu konuda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemenin getirilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Her ne kadar, \u0130\u0130K m.85\/3,4 ve 6 f\u0131kra h\u00fck\u00fcmlerinin yorumundan hareketle ayr\u0131ca bir d\u00fczenlemeye gerek kalmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilse de, bu hususta ki teredd\u00fctlerin berteraf\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemeye ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.
\na)TA\u015eINIR MALLARIN HACZ\u0130NDE SIRA
\n\u00c7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar ile ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n haczinde s\u0131ra konusunda, \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcnde a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczinde uyulmas\u0131 gereken s\u0131ra konusunda da a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Bu paralelde, doktrinde, \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir sonuca var\u0131larak, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi bak\u0131m\u0131nda da bir s\u0131raya uyulmas\u0131 gerekti\u011fi genel olarak kabul edilmektedir. Buna g\u00f6re, sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde daha fazla para eden ve bor\u00e7lu ve ailesinin daha az ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131n daha \u00f6nce haczedilmesi gerekti\u011fi belirtilmektedir[23]. Bunun ise her somut olaya ve her bor\u00e7lunun sosyoekonomik durumuna ve de ya\u015fam bi\u00e7imine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6te yandan, \u201cbor\u00e7lunun \u00fczerinde alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek miktarda bulunmakta ise, art\u0131k ba\u015fka bir haciz yap\u0131lmas\u0131na gerek yoktur\u201d(ARAR).\u201dBor\u00e7lunun Sal\u0131 olmayan yeteri kadar mal\u0131 varken, sakl\u0131 mallar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zor kullan\u0131lamaz. E\u011fer \u00fczerinde para saklad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rsa, \u015fahs\u0131na zor kullanmak suretiyle bu para haczedilir\u201d(BERK\u0130N),\u201d Alacaklar en \u00f6nce haczedilebilir ise de,nafaka alacaklar\u0131 gibi, m.83\u2019deki alacaklar\u0131n haczini, ta\u015f\u0131nmaz mallar ve di\u011fer mallardan sonraya b\u0131rakmak gerekir\u201d(ANSAY)[24] \u015feklinde ileri s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fler de mevcuttur.
\nTa\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n hangi s\u0131raya g\u00f6re hacz edilece\u011fi konusunda, \u015f\u00fcphesiz ki her zaman ge\u00e7erli olabilecek mutlak bir genel s\u0131n\u0131rlama verilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Yukar\u0131da da temas etti\u011fimiz \u00fczere, her somut olaya g\u00f6re; bor\u00e7lu ve ailesinin sosyoekonomik durumu da dikkate al\u0131narak s\u0131ran\u0131n belirlenmesi gerekecektir. Tabi ki, burada genel ge\u00e7erli olan; muhafazas\u0131 ve sat\u0131lmas\u0131 en kolay (mesel\u00e2 para, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fya ve di\u011fer k\u0131ymetli madenler), yoklu\u011fu bor\u00e7luya en az y\u00fck te\u015fkil edecek ta\u015f\u0131n\u0131rlardan hacze ba\u015flan\u0131lmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir[25]. Ayr\u0131ca, bor\u00e7lunun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerdeki alacaklar\u0131n\u0131n (\u0130\u0130K m.106\/2) haczi bak\u0131m\u0131ndan da yukar\u0131da belirtti\u011fimiz kriterin uygulanmas\u0131 gerekmektedir. Bu kapsamda, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi, alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu menfaatlerini ba\u011fda\u015ft\u0131rmak suretiyle ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n (\u00f6rn. alaca\u011f\u0131n) haczini belirlerken; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fide bulunan alacaklar\u0131n haczi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen prosed\u00fcrle (m89) di\u011fer ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen prosed\u00fcr\u00fc dikkate almas\u0131 ve hangi prosed\u00fcr takip ekonomisine ve taraf menfaatlerine uygunsa, buna g\u00f6re hareket etmesi gerekti\u011fi s\u00f6ylenebilir.
\nTa\u015f\u0131n\u0131r mallardan hisse senetlerinin haczi konusunda \u00f6zel bir durumun bulunmas\u0131 nedeniyle, TTK m.191 h\u00fckm\u00fcne de k\u0131saca temas etmekte yarar olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.
\nTTK\u2019 n\u0131n ticaret \u015firketlerine ili\u015fkin genel h\u00fck\u00fcmlerin d\u00fczenlendi\u011fi, ikinci kitap birinci fas\u0131l kapsam\u0131nda ki 191.madde h\u00fckm\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bir s\u0131ran\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.Bu h\u00fckme[26] g\u00f6re, bir ticaret \u015firketi orta\u011f\u0131n\u0131n \u015fahsi alacakl\u0131s\u0131, ancak, bor\u00e7lunun ki\u015fisel mallar\u0131ndan ve m.145 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi[27] \u015firketteki kar pay\u0131ndan alaca\u011f\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamamas\u0131 \u015fart\u0131yla \u015firketin tasfiyesi yoluyla alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil yoluna gidebilece\u011fi a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn, \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fc ile \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir. TTK m.191 h\u00fckm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015f bulunan s\u0131ran\u0131n, uygulamada da, genel olarak uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenebilmektedir[28].
\nAdalet Komisyonunun kabul etti\u011fi T\u00fcrk Ticaret Kanunun Tasar\u0131 metninin 249. madde h\u00fckm\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, benzer bir h\u00fck\u00fcmle hacizde s\u0131ra \u015fart\u0131n\u0131n muhafaza edildi\u011fini g\u00f6rebilmekteyiz[29].
\nb)TA\u015eINMAZ MALARIN HACZ\u0130
\nBor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131na, ancak \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmemesi halinde gidilebilmektedir.
\n\u00c7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczinde oldu\u011fu gibi \u00e7eki\u015fmesiz ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczi bak\u0131m\u0131ndan da belirli bir s\u0131raya uyulmas\u0131 gerekmektedir. Bu hem yukar\u0131da temas etti\u011fimiz esaslar hem de \u0130\u0130K m. 85\/6 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn haczi yapan icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcne y\u00fckledi\u011fi vazife gere\u011fidir. Bu kapsamda, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, bor\u00e7luya ait birden fazla ta\u015f\u0131nmaz aras\u0131ndan hangisinin daha \u00f6nce haczedilece\u011fi hususunu belirlerken, kanunun kendisine verdi\u011fi takdir yetkisini (m.85\/6), azami \u00f6l\u00e7\u00fcde taraflar\u0131n menfaatlerini ba\u011fda\u015ft\u0131rmak y\u00f6n\u00fcnde kullanmal\u0131, bor\u00e7luya zarar verebilecek \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz hareketlerden ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu paralelde, ta\u015f\u0131nmazlar aras\u0131ndan, paraya \u00e7evrilmesi en kolay yoklu\u011fu bor\u00e7luya en az y\u00fck te\u015fkil edecek ta\u015f\u0131nmaz daha \u00f6nce hacz edilmelidir[30]. Bu sayede, icra takibi, arzu edildi\u011fi gibi, takip ekonomisine ve taraf menfaatlerine uygun bir \u015fekilde sona ermi\u015f olacakt\u0131r.
\nDoktrinde, bor\u00e7lunun ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerindeki m\u00fclkiyetinin; tek ba\u015f\u0131na m\u00fclkiyet veya payl\u0131 m\u00fclkiyet veyahut elbirli\u011fiyle m\u00fclkiyet olup olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, her iki \u00e7e\u015fit veya \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit m\u00fclkiyetinde birlikte mevcut olmas\u0131 halinde, \u00f6ncelikle tek ba\u015f\u0131na malik oldu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n, daha sonra payl\u0131 maliki oldu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ve nihayetinde h\u00e2l\u00e2 alacak kar\u015f\u0131lanmad\u0131ysa elbirli\u011fiyle maliki bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczedilmesi gerekti\u011fini savunan g\u00f6r\u00fc\u015f mevcuttur.(KURU, \u00d6\u011e\u00dcT\u00c7\u00dc, \u00c7\u0130TO\u011eLU)[31]. B\u00f6yle bir s\u0131ralama, hacizde s\u0131ra ilkesiyle ilgili yukar\u0131da yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz a\u00e7\u0131klamalara da uygun d\u00fc\u015fecektir.
\nTa\u015f\u0131nmaz\u0131n eklentisi (teferruat\u0131) konusuna hacizde s\u0131ra konusuyla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak temas edersek; Burada bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131na bakmak gerekir. E\u011fer bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 varsa, eklenti ta\u015f\u0131nmazdan ayr\u0131 olarak haczedilebilir. \u015eayet bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 yoksa, burada ikili bir ayr\u0131ma gidilmeli. \u015e\u00f6yle ki; eklentinin ayr\u0131 olarak haczedilmesinin bor\u00e7luya verece\u011fi zarar, alacakl\u0131ya sa\u011flayaca\u011f\u0131 yarardan daha az ise, o eklentinin ayr\u0131 olarak haczi m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Bunun tersi durumu s\u00f6z konusu ise, eklentinin ta\u015f\u0131nmazdan ayr\u0131 olarak haczi \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fcne a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir. \u00d6rne\u011fin; kolayca yerine ikamesi (konulmas\u0131) m\u00fcmk\u00fcn olan makinanin sat\u0131\u015f bedeli alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacaksa, alacakl\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczi ve paraya \u00e7evrilmesi ile u\u011fra\u015ft\u0131rmak, alacakl\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7 ve zaman al\u0131c\u0131 oldu\u011fundan, makinanin ayr\u0131 olarak haczedilebilmesi, menfaatler dengesine (\u0130\u0130K m.85\/6) daha uygun olacakt\u0131r[32]. Bu s\u00f6ylenenler, eklentinin, ta\u015f\u0131nmazdan ayr\u0131 olarak haczedilip edilemeyece\u011fine ili\u015fkindir (eklentinin, ta\u015f\u0131nmazdan ayr\u0131 olarak haczinin, hacizde s\u0131ra ile ili\u015fkisinin izah\u0131d\u0131r).Yoksa bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczi, onun eklentisini de kapsar.
\n2)\u00c7EK\u0130\u015eMEL\u0130 MALLARIN HACZ\u0130NDE SIRA
\n\u0130cra-\u0130flas Kanunun 85\/2 madde h\u00fckm\u00fcnde \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmi\u015f bulunan mallar\u0131n, haczi en sonraya b\u0131rak\u0131l\u0131r\u201d denilmek suretiyle, \u00e7eki\u015fmesiz ve \u00e7eki\u015fmeli mal haczinde s\u0131ra belirlemi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131n haczinde oldu\u011fu gibi \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131n haczinde de, ta\u015f\u0131n\u0131r-ta\u015f\u0131nmaz haczinde s\u0131ra konusu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kaleme al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu m\u00fcnasebetle, doktrinde, yine temelinde yukar\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar olmak \u00fczere bir tak\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015flerin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
\nDoktrinde ileri s\u00fcr\u00fclen bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; \u201cHaczedilecek mal\u0131n \u00fczerinde iddia edilen hakk\u0131n mahiyetine g\u00f6re s\u0131ran\u0131n belirlenmesi gerekmektedir. \u015e\u00f6yle ki; \u015fayet bor\u00e7lunun haczi kabil \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00fczerinde istihkak iddias\u0131nda bulunuluyor di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 \u00fczerinde rehin hakk\u0131 iddia ediliyor veyahut s\u00f6z konusu mallar, ihtiyaten haczedilmi\u015fse, \u00fczerinde istihkak iddias\u0131nda bulunulan ve neticede haczi imkans\u0131z k\u0131labilecek (m\u00fclkiyet iddias\u0131) \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131n haczi, en sona b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zira, istihkak iddias\u0131nda bulunanlar, istihkak davas\u0131n\u0131 kazan\u0131rlarsa, alacakl\u0131 alaca\u011f\u0131ndan bir \u015fey alamayacakt\u0131r. Oysa, ihtiyaten haczedilmi\u015f mala k\u0131ymet takdir edilirken, ihtiyati haciz alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 hesaba kat\u0131laca\u011f\u0131ndan, o mal\u0131n k\u0131ymeti m\u00fcsait oldu\u011fu taktirde, s\u00f6z\u00fc edilen \u00e7eki\u015fmeli mal\u0131n haczi, daima me\u015fru bir menfaati (alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131) ciddi olarak tehdit etmez\u201d. Ancak, tabi ki, \u00e7eki\u015fmesiz mallar alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmemi\u015fse ve ortada da sadece \u00fczerinde istihkak iddia edilen mal varsa art\u0131k s\u00f6z konusu mal\u0131n haczi yoluna gidilecektir. \u015eayet birden fazla mal \u00fczerinde istihkak iddias\u0131 s\u00f6z konusu olmas\u0131 halinde ise, hangisinin daha \u00f6nce haczi gerekti\u011fi konusunda \u0130\u0130K m.85\/6 h\u00fckm\u00fcn\u00fc dikkate almak suretiyle icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc belirleyecektir. Alacakl\u0131n\u0131n, hakk\u0131na kavu\u015fabilme imkan ve ihtimalinin y\u00fcksek oldu\u011fu \u00e7eki\u015fmeli mal\u0131n haczi isabetli olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin iki mal hakk\u0131nda rehin hakk\u0131 iddia edilmi\u015fse, hangisi \u00fczerinde rehin de\u011feri az ise, \u00f6ncelikle o haczedilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, rehnin de\u011feri daha az oldu\u011funa g\u00f6re di\u011fer alacakl\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda elde edebilecektir. \u0130\u015fte, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re bu ve benzeri \u015fekilde hareket edebilecektir[33].
\n\u00dczerinde durulmas\u0131 gereken di\u011fer bir konu ise, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar ile ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n (\u00e7eki\u015fmeli) haczinde s\u0131ra konusudur. Acaba, \u00e7eki\u015fmeli mallardan \u00f6ncelikle ta\u015f\u0131n\u0131rlarm\u0131 yoksa ta\u015f\u0131nmazlarm\u0131 hacz edilecektir. Bu soruya, esas itibariyle, doktrinde ileri s\u00fcr\u00fclen ve yukar\u0131da temas etti\u011fimiz kriterden hareketle cevapland\u0131rmak isabetli olacakt\u0131r. \u00dczerinde hak iddia edilen ta\u015f\u0131n\u0131r veya ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczinde s\u0131ra bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ncelikle ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131n haczinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir. Bu paralelde iddia konusu haklar\u0131n \u00e7e\u015fitlerine ve niteliklerine bakmak suretiyle icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u00f6ncelikle ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczine de karar verebilecektir. \u00d6rne\u011fin, ta\u015f\u0131nmaz ihtiyaten hacz edilmi\u015f ve bor\u00e7luya ait bir ta\u015f\u0131n\u0131r \u00fczerinde de istihkak iddias\u0131 (m\u00fclkiyet iddias\u0131) s\u00f6z konusu ise burada ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczine gidilmelidir. Zira, ta\u015f\u0131n\u0131r \u00fczerindeki iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011fu sonucuna var\u0131l\u0131rsa, ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131n bor\u00e7luya ait olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131ndan, alacakl\u0131 bu mal\u0131n bedelinden alaca\u011f\u0131n\u0131 elde edemeyecektir. \u00d6te yandan, haciz konusu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n, en az\u0131ndan bor\u00e7luya ait oldu\u011fu sabit oldu\u011fundan, ihtiyaten haciz koyduran alacakl\u0131s\u0131n\u0131n tatmininden sonra arta kalan bir k\u0131ymetle di\u011fer alacakl\u0131n\u0131n tatmini m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r[34]. Dolay\u0131s\u0131yla, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, bu durumda \u00f6ncelikle ta\u015f\u0131nmaz\u0131n haczine y\u00f6nelmelidir. Ancak tabi ki, ihtiyaten mahcuz bulunan ta\u015f\u0131nmazdan, alacakl\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 tam olarak elde edemediyse, m\u00fclkiyet iddias\u0131nda bulunulan s\u00f6z konusu ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131nda haczine gidilebilecektir. Ayn\u0131 \u015fekilde, istihkak iddias\u0131na konu te\u015fkil eden mallar (ta\u015f\u0131n\u0131r-ta\u015f\u0131nmaz) \u00fczerinde iler s\u00fcr\u00fclen haklardan birisi m\u00fclkiyet di\u011feri ise rehin hakk\u0131 ise, istihkak prosed\u00fcr\u00fc neticesinde haczi tamamen imkans\u0131z k\u0131lmayan (mal \u00fczerindeki haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furmayan) yani hacizle birlikte dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekli k\u0131lan rehin iddias\u0131n\u0131n konusu ta\u015f\u0131n\u0131r veya ta\u015f\u0131nmaz\u0131n \u00f6ncelikle haczi gerekmektedir.
\nBuna mukabil doktrinde;\u201d \u00c7eki\u015fmesiz mallardan da ilk \u00f6nce ta\u015f\u0131n\u0131r mallar haczedilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n haczi ve sat\u0131lmas\u0131 daha kolayd\u0131r ve bu, alacakl\u0131n\u0131n menfaatine daha uygundur. Bor\u00e7lunun da bunda menfaati vard\u0131r (\u0130\u0130K M.85\/6); zira, ta\u015f\u0131nmazlar bor\u00e7lunun ve ailesinin ekonomik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in ta\u015f\u0131n\u0131rlardan \u00e7ok daha \u00f6nemli olup, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yerine konmas\u0131 (ikamesi) ta\u015f\u0131n\u0131rlara oranla \u00e7ok daha zordur. Bu nedenle, bor\u00e7lunun bilinen haczedilebilir ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131 alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmekte ise, bor\u00e7lunun ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 haczedilmemelidir\u201d(KURU)[35] \u015feklinde ileri s\u00fcr\u00fclen, bask\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f mevcuttur.
\nKanaatimce, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131 (ta\u015f\u0131n\u0131r-ta\u015f\u0131nmaz) \u00fczerinde ileri s\u00fcr\u00fclen hakk\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc de dikkate almak suretiyle s\u0131ran\u0131n belirlenmesi daha isabetli olacakt\u0131r. Zira, \u00e7eki\u015fmesiz mallardan farkl\u0131 olarak, burada, haczedilmek istenen mallar \u00fczerinde bir hak (m\u00fclkiyet, rehin, veya ihtiyaten haczedildi\u011fi ) iddia edilmektedir. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, bor\u00e7lunun menfaatleri daha fazla dikkate al\u0131nmak suretiyle alacakl\u0131 aleyhine sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131 ihtimali fazla olan bir yolun tercihi ile kat\u0131 bir \u015fekilde ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6ncelikle haczedilmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u00fczerinde rehin hakk\u0131 iddia edilen bir ta\u015f\u0131nmaz yerine m\u00fclkiyet hakk\u0131 iddia edilen ta\u015f\u0131n\u0131r\u0131n haczi yoluna gidilmesi durumunda, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131 genellikle engellenmi\u015f olunacakt\u0131r. Zira, alaca\u011fa yeter miktarda k\u0131ymet takdir edilen bir ta\u015f\u0131n\u0131r mal \u00fczerindeki istihkak iddias\u0131 (m\u00fclkiyet) do\u011fru bulunur ve bu esnada bor\u00e7lunun maliki bulundu\u011fu rehinli ta\u015f\u0131nmaz paraya \u00e7evrilir ve alacakl\u0131lar\u0131na payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa, lehine \u00f6nce ta\u015f\u0131n\u0131r haczi yap\u0131lan alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na kavu\u015fma imkan\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda ortadan kalkm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u201c\u00f6nce ta\u015f\u0131n\u0131r mallar\u0131n, daha sonra ise ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n haczi\u201d \u015feklindeki s\u0131ran\u0131n kabul\u00fc, \u00e7eki\u015fmesiz mallar bak\u0131m\u0131ndan \u015f\u00fcphesiz isabetli olmakla taraf menfaatlerini telif etmektedir. Ancak yukar\u0131da temas etti\u011fimiz \u00fczere, haciz konusu mal \u00e7eki\u015fmeli ise hacizde s\u0131ran\u0131n belirlenmesi bak\u0131m\u0131ndan genellikle (iddia edilen hakk\u0131n niteli\u011fi ve alacakl\u0131n\u0131n hakk\u0131na kavu\u015famama riskinin ayn\u0131 olmas\u0131 durumu hari\u00e7) birinci g\u00f6r\u00fc\u015fte hakl\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen \u00f6l\u00e7\u00fct dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r(\u0130\u0130Km.85\/6). Yoksa, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, bor\u00e7lunun ve ailesinin ekonomik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in ta\u015f\u0131n\u0131rlardan \u00e7ok daha \u00f6nemli olmas\u0131 ve ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yerine konmas\u0131 (ikamesi) ta\u015f\u0131n\u0131rlara oranla \u00e7ok daha zor olmas\u0131, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na kavu\u015fma imkan\u0131n zayi olmas\u0131na hakl\u0131 gerek\u00e7e te\u015fkil etmeyece\u011fi kanaatindeyim.
\nIV. HAC\u0130ZDE SIRA \u0130LKES\u0130NE AYKIRI OLARAK YAPILAN \u0130\u015eLEMLERE KAR\u015eI BA\u015eVURU YOLU
\n\u0130cra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, haciz i\u015flemini tesis ederken uymas\u0131 gereken \u00e7e\u015fitli ilkelerden biri, inceleme konumuzu te\u015fkil eden hacizde s\u0131ra ilkesidir. \u0130cra m\u00fcd\u00fcr\u00fc s\u00f6z konusu ilkeyi g\u00f6z ard\u0131 ederek haciz i\u015flemi yapmamal\u0131d\u0131r. \u015eayet g\u00f6z ard\u0131 edilirse, s\u00f6z konusu usuls\u00fcz i\u015fleme kar\u015f\u0131, alacakl\u0131, bor\u00e7lu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fler taraf\u0131ndan \u015fikayet yoluna ba\u015fvurma yolu getirilmi\u015ftir.
\nHacizde s\u0131ra ilkesine ve bu ba\u011flamda \u0130\u0130K m.85 h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olan bir haciz i\u015flemine kar\u015f\u0131, genel olarak \u201ckanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k\u201d nedeniyle \u015fikayet yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi s\u00f6ylenebilirse de, burada esas olarak, \u201chadiseye uygun d\u00fc\u015fmeme\u201d sebebine dayan\u0131lacakt\u0131r[36]. Zira, m.85 h\u00fckm\u00fcnde, haczin yap\u0131lmas\u0131 hususunda, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcne bir taktir yetkisi tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen \u015fikayet nedeni de, icra m\u00fcd\u00fcr\u00fcne bir konuda takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 hallerde s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r.
\nAlacakl\u0131, bor\u00e7lu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer s\u00f6z konusu haciz i\u015flemini \u00f6\u011frendikleri tarihten itibaren, yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde, icra mahkemesine \u015fikayet yoluyla ba\u015fvurabileceklerdir. Ancak, kanunda a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm bulunmamakla birlikte doktrinde geli\u015ftirilen ve kabul g\u00f6ren bir anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, kamu d\u00fczenine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eden i\u015flemler nedeniyle, \u015fikayet yoluna m\u00fcracatda s\u00fcrenin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Bu paralelde, kanuna a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eden i\u015flemlerin kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6z konusu i\u015flemin d\u00fczeltilmesi veya iptali i\u00e7in, belirli bir s\u00fcreyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u015fikayet yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin; icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, bor\u00e7lunun \u00e7eki\u015fmesiz mallar\u0131ndan evvel \u00e7eki\u015fmeli mallar\u0131 \u00fczerinde haczi i\u015flemini tesis ettiyse, i\u015flem, m.85\/2 h\u00fckm\u00fcne a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmesi (kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131l\u0131k) nedeniyle, s\u00fcreyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, ilgililer taraf\u0131nda \u015fikayet yoluna ba\u015fvurulabilecektir[37]. \u0130cra mahkemesi de, ileri s\u00fcr\u00fclen \u015fikayet nedeninin hakl\u0131 oldu\u011funa karar verirse, \u015fikayete konu olan i\u015flemi ya d\u00fczeltecek ya da iptal edecektir. \u0130cra mahkemesinin, bu \u015fikayet \u00fczerine verece\u011fi karar temyiz edilemez[38].
\nHacizde s\u0131ra ilkesi dikkate al\u0131nmadan yap\u0131lan haciz i\u015flemi nedeniyle zarar g\u00f6ren ilgililer, idare aleyhine tazminat davas\u0131 da a\u00e7abileceklerdir(\u0130\u0130K m. 5). \u0130cra m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, cezai ve disipliner sorumlulu\u011funa da gidilebilir[39].<\/p>\n
SONU\u00c7
\nAlacakl\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine, devletin zor kullanmas\u0131 suretiyle bor\u00e7lunun anayasal hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal edilmektedir. Fakat, yine anayasam\u0131zda, muayyen durumlarda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fini ve bunun da, ancak kanunla yap\u0131labilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra ise, bir tak\u0131m endi\u015felerle ve demokratik bir hukuk devleti olman\u0131n bir gere\u011fi olarak, s\u00f6z konusu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kriterlerini (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgisini) belirlemi\u015ftir. \u0130\u015fte, bu kriterlerden biriside \u201c\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck kriteri\u201d dir. Bu kriter, hukukun her alan\u0131na ve ba\u011flamda icra ve iflas hukukuna da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda denilebilir ki, s\u00f6z konusu kriterin en iyi d\u0131\u015fa vurum \u015fekillerinden birisi de, hacizde s\u0131ra(tertip) prensibidir. Zira, kabul edilen bu ilke gere\u011fi; icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc eliyle devletin g\u00fcc\u00fc kullan\u0131l\u0131rken, bor\u00e7lunun ve ailesinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin zorunlu olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ilke, ayn\u0131 zamanda bir \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma simgesidir.<\/p>\n
[1]Aslan, Kudret; Hacizde Tertip (Order of Attachment),A\u00dcHF Dergisi, 2004, C.54 s.1<\/p>\n
[2] Y\u0131lmaz, Ejder; Hukuk S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, 7.bask\u0131, Ankara 2002,s.434<\/p>\n
[3] POSTACIO\u011eLU \u0130.E.: \u0130cra Hukuku Esaslar\u0131, 4.Bas\u0131, \u0130stanbul 1982,s.290<\/p>\n
[4] Aslan, Kudret; 271<\/p>\n
[5] Aslan, Kudret; 269<\/p>\n
[6] Aslan, Kudret; 273<\/p>\n
[7] Aslan, Kudret; 274<\/p>\n
[8] Aslan, Kudret; 275<\/p>\n
[9] Uyar,Talih; \u0130\u0130K \u015eerhi C.5 (\u0130\u0130K m.82-97) s.7531\u201dhaczi yapan memurun, bor\u00e7lu ile alacakl\u0131n\u0131n yararlar\u0131n\u0131 olabildi\u011fince ba\u011fda\u015ft\u0131rmas\u0131 gerekece\u011fi;\u2026\u0130\u0130K m.85\/son f\u0131kras\u0131 gere\u011fince haczi koyan memur , bor\u00e7lu ile alacakl\u0131n\u0131n menfaatini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar telif etmekle m\u00fckelleftir\u2026.\u201d(Yarg\u0131tay 12.HD 31.07.1987 T.,E.1986\/12091, K.1987\/8559)<\/p>\n
[10] Kuru, Baki; El Kitab\u0131, s.370, 2006, Ankara<\/p>\n
[11] Aslan, Kudret; s.280-287; Uyar, Talih; \u0130\u0130K \u015eerhi, 3.Bask\u0131, C.5 s.88;\u201d3494 ve 4949 say\u0131l\u0131 kanunlar ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik sonucunda, bir ta\u015f\u0131n\u0131r mal\u0131 hacz edilen bor\u00e7luya yada bor\u00e7lu ile mal\u0131 birlikte elinde bulunduran \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye, bu mal \u00fczerinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015finin m\u00fclkiyet veya rehin hakk\u0131 gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ayni hakk\u0131 bulunmas\u0131 veya bu mal\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi taraf\u0131ndan \u2013daha \u00f6nce- hacz edilmi\u015f olmas\u0131 halinde, bu hususu haciz yapan memura bildirme, ve haciz yapan memurun da, bor\u00e7luyu ve bor\u00e7lu ile birlikte mal\u0131 elinde bulunduran \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fileri bu beyana davet etme mecburiyeti kabul edilmi\u015ftir(\u0130\u0130K m.85\/2)\u201d<\/p>\n
[12] Kuru,Baki; s.370, 2006,Ankara; Uyar, Talih; \u0130\u0130K \u015eerhi ,3.Bask\u0131,C.5 s.85<\/p>\n
[13]Aslan, Kudret; s.287<\/p>\n
[14] Aslan, Kudret; s.288<\/p>\n
[15] Kuru, Baki; s.371, 2006,Ankara<\/p>\n
[16] Kuru, Baki; s.371;Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz; \u0130cra ve \u0130flas Hukuku 21. Bask\u0131, s.238, 2007, Ankara; Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara; Aslan,;Kudret; s.289.<\/p>\n
[17] Kudret; s.289; Uyar, Talih; \u0130\u0130K \u015eerhi, 3.Bask\u0131, C.5 s.85;\u201dY\u00fcksek mahkeme, bir olayda<<bor\u00e7lunun ta\u015f\u0131nmaz\u0131 \u00fczerine haciz konulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n, bu haczi kald\u0131r\u0131lmadan, ayr\u0131ca bankada ki bor\u00e7luya ait paran\u0131n haczedilmesini \u00f6nlemeyece\u011fini>>, <<bor\u00e7lunun, arac\u0131 \u00fczerinde ki haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle, kendisine ait ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerine haciz konulmas\u0131 talebinde bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131>> belirmi\u015ftir.(bkz:\u0130\u0130D. 8.7.1971 T.8216\/3225)<\/p>\n
[18] Kudret; s.289-290<\/p>\n
[19] Kudret; s. 291<\/p>\n
[20] Kudret; s. 292; Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz; s.238<\/p>\n
[21] Kudret; s. 292<\/p>\n
[22] Kudret; s. 293<\/p>\n
[23] Kuru, Baki; s.371;Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz;s.238 ;Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara; Aslan,;Kudret; s.294<\/p>\n
[24]Kudret; s.295<\/p>\n
[25] Kuru, Baki; s.371; Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz;s.239; Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara<\/p>\n
[26] \u201cMadde 191 – Bir orta\u011f\u0131n \u015fahsi alacakl\u0131s\u0131, bor\u00e7lunun \u015fahsi mallar\u0131ndan ve kanunun 145 inci maddesi gere\u011fince \u015firketteki kar pay\u0131ndan alaca\u011f\u0131n\u0131 alamazsa, tasfiye sonunda bor\u00e7lu orta\u011fa d\u00fc\u015fecek paya haciz koydurmaya ve alt\u0131 ay \u00f6nce ihbar etmek ve hesap y\u0131l\u0131 sonu i\u00e7in h\u00fck\u00fcm ifade etmek \u015fart\u0131yla, \u015firketin feshini istemeye salahiyetlidir\u201d.<\/p>\n
[27] \u201cBir \u015firket devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e ortaklardan birinin \u015fahsi alacakl\u0131lar\u0131, haklar\u0131n\u0131 ancak \u015firketin bilan\u00e7osu gere\u011fince o orta\u011fa d\u00fc\u015fen kar pay\u0131ndan ve \u015firket fesh olunmu\u015fsa tasfiye pay\u0131ndan alabilirler. Hen\u00fcz bilan\u00e7o tanzim edilmemi\u015fse alacakl\u0131 bilan\u00e7onun tanzimi neticesinde bor\u00e7luya d\u00fc\u015fecek kar ve tasfiye pay\u0131 \u00fczerine ihtiyati haciz koydurabilir. Sermayesi paylara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f komandit \u015firketlerle anonim \u015firketlerde alacakl\u0131lar, bor\u00e7lular\u0131na ait bulunan hisse senetlerini haczettirebilirler.
\nYukarda ki h\u00fck\u00fcmler ,bor\u00e7lu ortaklar\u0131n \u015firket d\u0131\u015f\u0131ndaki(\u015fahsi) mallar\u0131na, alacakl\u0131lar\u0131n m\u00fcracaat hakk\u0131n\u0131 ihlal etmez\u201d.<\/p>\n
[28] \u201cDavac\u0131 vekili, m\u00fcvekkilinin birinci haciz ihbarnamesi \u00fczerine bor\u00e7lunun \u015firketteki hissesi \u00fczerine haciz \u015ferhi i\u015flendi\u011fini, ancak bor\u00e7lulardan hi\u00e7birinin \u015firketten k\u00e2r pay\u0131, huzur hakk\u0131, maa\u015f vs. hi\u00e7bir hak ve alacaklar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bildirildi\u011fini, TTK.nun 191 inci maddesi uyar\u0131nca ihbarda bulunuldu\u011fu ancak sonu\u00e7 al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, \u015firketin fesih ve tasfiyesine karar verilmesini talep ve dava etmi\u015ftir. Mahkemece, yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda, daval\u0131 \u015firket orta\u011f\u0131 olan bor\u00e7lunun davac\u0131 bankaya olan borcundan dolay\u0131 \u015fahsi mallar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan hacizlerin borcunu kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, haciz tutanaklar\u0131n\u0131n aciz belgesi niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, TTK.nun 191 nci maddesindeki yasal ko\u015fullar\u0131n davac\u0131 lehine olu\u015ftu\u011fu gerek\u00e7eleriyle, davan\u0131n kabul\u00fc ile daval\u0131 \u015firketin fesih ve tasfiyesine, tasfiye memuru tayinine, tasfiye sonucunda bor\u00e7lu Ali A.’a d\u00fc\u015fecek tasfiye pay\u0131n\u0131n icra dosyas\u0131ndaki alacak miktar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere icra dosyas\u0131na \u00f6denmesine ili\u015fkin mahkeme karar\u0131 usul ve yasaya uygundur\u201d. (11.HD. T:31.05.2004,E:2003\/11865, K:2004\/6054)<\/p>\n
[29] http:\/\/www.kgm.adalet.gov.tr\/ttk.htm\u201d MADDE 249 – (1) Bir orta\u011f\u0131n ki\u015fisel alacakl\u0131s\u0131, bor\u00e7lunun ki\u015fisel mallar\u0131ndan ve 133 \u00fcnc\u00fc madde gere\u011fince \u015firketteki k\u00e2r pay\u0131ndan alaca\u011f\u0131n\u0131 alamazsa, tasfiye sonunda bor\u00e7lu orta\u011fa d\u00fc\u015fecek paya haciz koydurmaya ve alt\u0131 ay \u00f6nce ihbarda bulunmak ve hesap y\u0131l\u0131 sonu i\u00e7in h\u00fck\u00fcm ifade etmek \u00fczere, \u015firketin feshini istemeye yetkilidir.\u201d<\/p>\n
[30] Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz s.238;Kudret; s.297; KURU, s.371<\/p>\n
[31] Kudret; s.297<\/p>\n
[32] Kudret; s.299<\/p>\n
[33] Kudret; s.306<\/p>\n
[34] Kudret; s.307<\/p>\n
[35] Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz; s.238; Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara<\/p>\n
[36] Kuru, Baki; s.371;Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara; Kudret; s.312
\nKudret; s.312<\/p>\n
[37] Ankara; Kudret; s.313; Tanr\u0131ver, S\u00fcha; Ders Notlar\u0131, 2006,Ankara<\/p>\n
[38] Kuru, Baki; s.371<\/p>\n
[39] Kudret; s.314<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
HAC\u0130ZDE TERT\u0130P (SIRA) G\u0130R\u0130\u015e Devlet, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil ba\u011flam\u0131nda, cebri icra organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haciz veya di\u011fer bir suretle yapt\u0131r\u0131m uygularken, belli ilke ve kurallara riayet etmek zorundad\u0131r. \u0130\u015fte, s\u00f6z konusu ilke ve kurallar ve bunlar\u0131n temelinde yatan fikri alt yap\u0131 \u00fczerinde durmak ve tetkik etmek, konunun daha iyi ve bir b\u00fct\u00fcn olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-2031","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2031"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2032,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions\/2032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}