H\u0130ZMET BOR\u00c7LANMASI<\/p>\n
G\u0130R\u0130\u015e
\nUluslararas\u0131 platformlarda, \u00fczerinde s\u0131kl\u0131kla durulan konunun sosyal g\u00fcvenlik hukuku ve bu kapsamda, bunlar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Bu paralelde, Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu taraf\u0131ndan 10 Aral\u0131k 1948 tarihinde kabul edilen \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisinin 22. maddesinde, \u201dHer ki\u015finin, toplumun \u00fcyesi olarak, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011fu\u201d ilkesini koyduktan sonra, bu hakk\u0131n, insan onuru ve ki\u015fili\u011finin \u00f6zg\u00fcn geli\u015fimi i\u00e7in gerekli ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n, her \u00fclkenin kaynaklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak, milli \u00e7aba ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi sayesinde, tatminini sa\u011flamak i\u00e7in ayr\u0131ca vurguland\u0131\u011f\u0131[1]g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte, her ki\u015finin, toplumun \u00fcyesi olarak sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011fu prensibinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilen hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 m\u00fcessesesi; her \u00fclkede, kendi i\u00e7 hukukunda yap\u0131lan d\u00fczenlemelerle \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde g\u00f6r\u00fclebilmektedir.
\nBu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda, her bir bor\u00e7lanma hali i\u00e7in ayr\u0131 de\u011ferlendirme yapmak yerine, genel olarak hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 ile mevcut sitemde tan\u0131nan bor\u00e7lanma \u015fekillerini reformla getirilen yeni sitemle birlikte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak suretiyle inceleme yap\u0131lacak ve \u00f6zellikle en \u00e7ok uygulama alan\u0131 bulan ve s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 \u00fczerinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde durulacakt\u0131r.
\nSon olarak, konuyla ilgili olmas\u0131 hasebiyle, yurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 ve 8 May\u0131s 2008 tarihli ilgili de\u011fi\u015fiklik h\u00fck\u00fcmlerine k\u0131saca temas edilecektir.<\/p>\n
I. Genel Olarak
\nSigortal\u0131lar\u0131n s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmamakta, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmayan s\u00fcreler i\u00e7in primde \u00f6denmemektedir. Baz\u0131 hallerde ise, \u00e7al\u0131\u015fma olgusuna ra\u011fmen, i\u015fverenlerince sosyal sigorta kurumuna bildirilmemeleri nedeniyle, tescil edilemeyenler i\u00e7in, sosyal sigorta pirimi \u00f6denmemektedir. S\u00f6z\u00fc edilen haldeki sigortal\u0131lara, pirimi \u00f6demeden ge\u00e7irdikleri s\u00fcreleri belirli ko\u015fullarda bor\u00e7lanabilme imkan\u0131 verilmektedir. \u0130\u015fte, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n asli konusunu te\u015fkil eden s\u00f6z konusu bor\u00e7lanma; yurt i\u00e7i hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 olup, a\u015fa\u011f\u0131da k\u0131saca, hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 \u015feklinde ifade edilecektir.
\nSigortal\u0131lar\u0131n belirli ko\u015fullarda hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 yapmalar\u0131na imkan tan\u0131nabilece\u011fi uluslar aras\u0131 belgelerde de ifade edilmektedir. \u00d6rne\u011fin, ILO\u2019 nun, 1933 tarihli sigortal\u0131lar\u0131n hizmetlerini bor\u00e7lanabilece\u011fini d\u00fczenleyen 43 say\u0131l\u0131 tavsiye karar\u0131n\u0131n 7. maddesinde, hastal\u0131k, anal\u0131k, i\u015fsizlik gibi ge\u00e7ici i\u015f g\u00f6remezlik s\u00fcrelerinin, belirlenecek s\u0131n\u0131rlar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, bekleme d\u00f6neminin hesab\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[2]. Yine 131 say\u0131l\u0131 tavsiye karar\u0131nda, \u00f6zellikle, zorunlu askerlik hizmetinin, bekleme s\u00fcresinden say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir[3]. Ancak bunun, 10 Aral\u0131k 1948 tarihinde kabul edilen \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisinin 22. Maddesi kapsam\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cher \u00fclkenin kaynaklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak\u2026\u201d yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Di\u011fer bir ifadeyle, sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n gelir gider dengelerini bozmayarak, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekir.
\nYukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 s\u00fcreler gibi, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmadan ge\u00e7irilen baz\u0131 s\u00fcrelerde bor\u00e7lan\u0131labilir. \u00d6zellikle, a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla de\u011finilece\u011fi gibi, askerlik g\u00f6revinin, devlet ad\u0131na yerine getirilen ve zorunluluk arz eden bir g\u00f6rev oldu\u011fu dikkate al\u0131narak, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, sosyal sigorta haklar\u0131ndan, bu nedenle yoksun kalmalar\u0131n\u0131 engellemek \u00fczere, bu s\u00fcrelerin bor\u00e7lan\u0131labilmesine imkan tan\u0131nmaktad\u0131r.
\n506 say\u0131l\u0131 kanunda de\u011fi\u015fiklik yapan 23.10.1969 tarih ve 1186 say\u0131l\u0131 Kanun, sosyal sigorta uygulamas\u0131na, geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 yolunu ilk defa getiren kanundur. Hizmetlerin bor\u00e7lanma yoluyla de\u011ferlendirilmesi, 1186 say\u0131l\u0131 Kanunun yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihten \u00f6nceki hizmetler i\u00e7in kabul edilmi\u015f olmakla beraber, bu s\u00fcrenin, malull\u00fck, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00fcm sigortalar\u0131n\u0131n uygulanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 01.04.1950 tarihinden \u00f6nceyi de kapsay\u0131p kapsamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 idi. Yarg\u0131tay taraf\u0131nda al\u0131nan \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme Karar\u0131[4]ile, 01.04.1950 tarihinden \u00f6nceki hizmetlerin de bor\u00e7lanma yoluyla birle\u015ftirilebilece\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir[5].
\n1186 say\u0131l\u0131 Kanunla getirilen hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 h\u00fckm\u00fc, \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre uygulamada kald\u0131ktan sonra, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan[6], Anayasan\u0131n \u201csosyal hukuk devleti ve e\u015fitlik ilkesine\u201d ayk\u0131r\u0131 bulunarak iptal edilmi\u015ftir. Ancak, iptal karar\u0131n\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne kadar kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar sakl\u0131 tutulmu\u015ftur[7]. \u0130\u015fte, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve k\u0131smen de\u011findi\u011fimiz, \u00fclkemizde ki hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 yolunda at\u0131lan ad\u0131mlar s\u00fcreci, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde biraz daha h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBelirmek gerekir ki, yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki vatanda\u015flar\u0131n sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, \u00fclkemizde \u201cyurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131\u201d imkan\u0131 da tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 8 May\u0131s 2008 tarihinde ki, 3201 say\u0131l\u0131 Yurtd\u0131\u015f\u0131nda Bulunan T\u00fcrk Vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Yurtd\u0131\u015f\u0131nda Ge\u00e7en S\u00fcrelerinin Sosyal G\u00fcvenlikleri Bak\u0131m\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi Hakk\u0131nda Kanunda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, konuya ili\u015fkin \u00f6nemli d\u00fczenlemeler sevk edilmi\u015f olup, a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131ca temas edilecektir.
\n1.Yurt \u0130\u00e7i Hizmet Bor\u00e7lanmas\u0131<\/p>\n
Hizmet bor\u00e7lanmas\u0131, pirimi \u00f6denmedi\u011fi i\u00e7in hizmet s\u00fcresinden say\u0131lmayan baz\u0131 s\u00fcrelerin, primlerinin bor\u00e7lan\u0131l\u0131p \u00f6denmesi \u015fart\u0131yla, emeklili\u011fe esas olacak hizmet s\u00fcresinden say\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir m\u00fcessesedir[8]. 5434 say\u0131l\u0131 ESK, de\u011fi\u015fik tarihlerde \u00e7\u0131kar\u0131lan ek maddelerle, bor\u00e7lanma konusunu da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015f, s\u00fcresinde bor\u00e7lanma talebinde bulunmayanlara defalarca ek ba\u015fvuru s\u00fcresi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r[9]. Hizmet bor\u00e7lanmas\u0131na, sadece 506 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar Kanununda de\u011fil, T.C. Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 ve Ba\u011f-Kur Kanunlar\u0131nda da yer verilmi\u015ftir[10].
\nYurt i\u00e7inde ge\u00e7en hizmetlerin bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 hususuna, 506 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar Kanunu ile Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanunu ve Ba\u011f-Kur Kanununda yer verilmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli d\u00f6nemlerde \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlarla de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015f olsalar da, halen varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirmektedir.
\nYukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi gibi, Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununda bor\u00e7lanma hallerinin di\u011fer sosyal g\u00fcvenlik kanunlar\u0131na nazaran geni\u015f tutulmas\u0131 ve bor\u00e7lanma imkan\u0131na s\u00fcreklilik sa\u011flanmas\u0131 durumu, di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlarla Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 i\u015ftirak\u00e7ileri aras\u0131nda e\u015firsizlik olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu kapsamda, \u00f6rne\u011fin Emekli S.K. \u2018nun ek 31. Maddesinin b bendi uyar\u0131nca, avukatl\u0131k staj\u0131n\u0131 g\u00f6reve girmeden yapanlar\u0131n, normal staj s\u00fcrelerini bor\u00e7lanabilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avukatl\u0131k mesle\u011fine ba\u015flamadan \u00f6nce, adaylar, s\u00f6z\u00fc edilen staj s\u00fcreleri i\u00e7inde, bir yandan avukatl\u0131k mesle\u011fi ile ilgili olarak temel bilgiler donat\u0131l\u0131rken di\u011fer yandan \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkisi i\u00e7ine girmektedirler. Buna mukabil, staj d\u00f6neminde SSK\u2019 n\u0131n 2. Maddesi anlam\u0131nda sigortal\u0131 niteli\u011finin kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinden s\u00f6z edilemeyece\u011fi i\u00e7in, s\u00f6z konusu d\u00f6nemde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan s\u00fcreler, sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcresinden say\u0131lmamaktad\u0131r. \u0130\u015fte, bunun neticesinde, staj s\u00fcreleri i\u00e7inde avukat adaylar\u0131, sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131ndan yoksun kalmaktad\u0131rlar. Emekli S. K., en az\u0131ndan bu d\u00f6nemin bor\u00e7lan\u0131labilmesine imkan tan\u0131makla, i\u015ftirak\u00e7ilerine uzun vadeli sigorta kollar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lacak yard\u0131mlara ula\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 imkan SSK\u2019 na yada topluluk sigortas\u0131na tabi olarak \u00e7al\u0131\u015fan avukatlara tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6z konusu bor\u00e7lanma imkan\u0131n\u0131n, Emekli Sand\u0131\u011f\u0131na tabi bir g\u00f6revde olsun yada olmas\u0131n t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlara tan\u0131nmas\u0131 bir gerekliliktir. 5510 say\u0131l\u0131 kanunun, sigortal\u0131lar\u0131n bor\u00e7lanabilecekleri s\u00fcreler kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 41. madde h\u00fckm\u00fcnde, s\u00f6z konusu kanuna g\u00f6re sigortal\u0131 say\u0131lanlar\u0131n bor\u00e7lanabilecekleri s\u00fcreler aras\u0131nda, isabetle, \u201csigortal\u0131 olmaks\u0131z\u0131n avukatl\u0131k staj\u0131n\u0131 yapanlar\u0131n normal staj s\u00fcrelerine de yer verilmi\u015ftir.(41\/1,e). B\u00f6ylece, \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkisinin t\u00fcr\u00fcne bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fanlar, s\u00f6z konusu bor\u00e7lanma imkan\u0131ndan e\u015fit bir \u015fekilde yararlanabilecektir[11].
\na. Sosyal G\u00fcvenlik Reformu Bak\u0131m\u0131ndan Bor\u00e7lanma ve Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131
\nReform s\u00fcrecinde, hizmet bor\u00e7lanmas\u0131na ili\u015fkin esaslar, tek bir maddede toplanm\u0131\u015f (m.41) ve temel ilkeleri belirlenmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi\u2019nce baz\u0131 maddeleri iptal edilen ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 01.06.2008 tarihine ertelenen 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 41. maddesinde d\u00fczenlenen askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, baz\u0131 y\u00f6nleriyle 506 say\u0131l\u0131 S.S.Kanun\u2019a benzemekle birlikte, bor\u00e7 tutar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda, bor\u00e7 \u00f6deme s\u00fcresinde ve \u00f6denen bor\u00e7lanma tutarlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r[12].
\n5510 say\u0131l\u0131 Kanun, bor\u00e7lanma konusunda daha farkl\u0131 bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6rmekte, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, grev ve lokavt bor\u00e7lanmas\u0131 ve yurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7ok bor\u00e7lanma imkan\u0131 tan\u0131yan duruma yer vermektedir. Belirtmek gerekir ki, bu nedenlerden bir \u00e7o\u011fu, devlet memuru ve kamu g\u00f6revlileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r. Ancak, baz\u0131lar\u0131, bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fanlar bak\u0131m\u0131ndan da kullan\u0131labilir vas\u0131ftad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 5510 say\u0131l\u0131 kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ile birlikte, sigortal\u0131lar\u0131n Kanunlar\u0131 gere\u011fi verilen, \u00fccretsiz do\u011fum veya anal\u0131k izin s\u00fcrelerini bor\u00e7lanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r (m41\/1,a). Bunun gibi, Kurumca kabul edilen sekt\u00f6rel veya genel ekonomik kriz d\u00f6nemlerinde, i\u015fvereni taraf\u0131ndan \u00fccretsiz izinli say\u0131lanlar\u0131n, her y\u0131l i\u00e7in \u00fc\u00e7 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere, bu s\u00fcreleri de 5510 say\u0131l\u0131 Kanun d\u00f6neminde bor\u00e7lanmak m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Bu h\u00fck\u00fcmlerin isabetli oldu\u011fu kanaatindeyim. \u00d6zellikle, prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu h\u00fck\u00fcmler, sigortal\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da \u00f6nem arz eder hale gelmi\u015ftir[13]. Bu paralelde, 2006 tarihli 5510 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Kanununa bakacak olursak; \u201csigortal\u0131lar\u0131n bor\u00e7lanabilecekleri s\u00fcreler\u201c kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 41. maddesinde, bor\u00e7lanma yap\u0131labilecek haller geni\u015fletilmi\u015f ve uygulanacak bor\u00e7lanma y\u00f6ntemi de yine ayn\u0131 madde de belirlenmi\u015ftir. SSGSSK m. 41 metninde;
\n\u201cBu kanuna g\u00f6re sigortal\u0131 say\u0131lanlar\u0131n;
\na) Kanunlar\u0131 gere\u011fi verilen \u00fccretsiz do\u011fum ya da anal\u0131k izni s\u00fcreleri,
\nb) Er veya erba\u015f olarak sil\u00e2h alt\u0131nda veya yedek subay okulunda ge\u00e7en s\u00fcreleri,
\nc) 4 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (c) bendi kapsam\u0131nda olanlar\u0131n, personel mevzuat\u0131na g\u00f6re ayl\u0131ks\u0131z izin s\u00fcreleri,
\nd) Sigortal\u0131 olmaks\u0131z\u0131n doktora \u00f6\u011frenimi veya t\u0131pta uzmanl\u0131k i\u00e7in yurt i\u00e7inde veya yurt d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7irdikleri normal doktora veya uzmanl\u0131k \u00f6\u011frenim s\u00fcreleri,
\ne) Sigortal\u0131 olmaks\u0131z\u0131n avukatl\u0131k staj\u0131n\u0131 yapanlar\u0131n normal staj s\u00fcreleri,
\nf) Sigortal\u0131 iken herhangi bir su\u00e7tan tutuklanan veya g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlardan bu su\u00e7tan dolay\u0131 beraat edenlerin tutuklulukta veya g\u00f6zalt\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcreleri,
\ng) Grev ve lokavtta ge\u00e7en s\u00fcreleri ve Kurumca kabul edilecek sekt\u00f6rel veya genel ekonomik kriz d\u00f6nemlerinde i\u015fvereni taraf\u0131ndan \u00fccretsiz izinli say\u0131lanlar\u0131n, her y\u0131l i\u00e7in 3 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere bu s\u00fcreleri,
\nh) Hekimlerin fahr\u00ee asistanl\u0131kta ge\u00e7en s\u00fcreleri,
\n\u0131) Se\u00e7im kanunlar\u0131 gere\u011fince g\u00f6revlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile se\u00e7imin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihi takip eden ay ba\u015f\u0131na kadar a\u00e7\u0131kta ge\u00e7irdikleri s\u00fcreleri bor\u00e7lanabilirler.\u201d denilmektedir.
\nKanunun 41. maddesindeki bu d\u00fczenleme genel olarak isabetli olmakla beraber maddenin c bendindeki, \u201d4 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (c) bendi kapsam\u0131nda olanlar\u0131n, personel mevzuat\u0131na g\u00f6re ayl\u0131ks\u0131z izin s\u00fcreleri\u201d h\u00fckm\u00fc ile kamu personellerine[14]s\u00f6z konusu durumda bor\u00e7lanabilme imkan\u0131 tan\u0131n\u0131rken, di\u011fer ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan gurubu olu\u015fturan i\u015f\u00e7ilere, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 durumlarda, \u00fccret almad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, malull\u00fck, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00fcm sigortas\u0131 primi kesilmeyen s\u00fcreleri bor\u00e7lanma imkan\u0131 tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6z konusu d\u00fczenleme, ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar guruplar\u0131 aras\u0131nda yani i\u015f\u00e7iler ve memurlar aras\u0131nda e\u015fitsizlik olu\u015fturur. Bu ba\u011flamda, i\u015f\u00e7ilere de, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ask\u0131da kald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemleri bor\u00e7lanma imkan\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, 5510 say\u0131l\u0131 kanunun 5434 say\u0131l\u0131 kanuna ili\u015fkin ge\u00e7i\u015f h\u00fck\u00fcmlerini d\u00fczenleyen ge\u00e7ici m. 4\/11 h\u00fckm\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; \u201ckamu g\u00f6revlilerinden personel kanunlar\u0131na g\u00f6re ayl\u0131ks\u0131z izinli say\u0131lanlardan, ayl\u0131ks\u0131z izinli olarak ge\u00e7en s\u00fcreleri esnas\u0131nda iste\u011fe ba\u011fl\u0131 sigortal\u0131l\u0131k primi \u00f6demeyenlerin, istekleri halinde ba\u015fvuru tarihindeki prime esas kazan\u00e7 tutar\u0131 \u00fczerinden % 32 oran\u0131nda hesap edilecek primleri defaten \u00f6demeleri halinde, ayl\u0131ks\u0131z ge\u00e7en izin s\u00fcreleri hizmet s\u00fcrelerine eklenir.\u201d denilmektedir. Bir taraftan personel kanunlar\u0131na g\u00f6re ayl\u0131ks\u0131z izinli say\u0131lanlar\u0131n 41. maddedeki ko\u015fullarla bor\u00e7lanabilmeleri imkan\u0131 tan\u0131n\u0131rken, di\u011fer taraftan, bunlar\u0131n %32 oran\u0131nda hesaplanacak primleri defaten \u00f6demeleri suretiyle, bu s\u00fcrelerin hizmet s\u00fcresine eklenmesinin sebebi anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, kamu g\u00f6revlilerini, di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konuma getiren kanunun m.41\/1,c bendi h\u00fckm\u00fcn\u00fcn d\u00fczeltilmesi ile ge\u00e7ici m.4\/11 f\u0131kra h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanundan \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 isabetli olur[15].
\nT\u00fcrkiye\u2019 de askerlik, erkekler i\u00e7in yerine getirilmesi gereken mecburi bir hizmet olup askerlik g\u00f6revinin fiilen yerine getirildi\u011fi d\u00f6nemlerde, sosyal g\u00fcvenlik kapsam\u0131nda, ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkisinin devam etmesi imkan dahilinde bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, s\u00f6z konusu d\u00f6neme ili\u015fkin sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla, askerlik g\u00f6revini yerine getirenlere, askerlik hizmetinde ge\u00e7en s\u00fcreleri bor\u00e7lanarak, sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcrelerine veya prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131lar\u0131na ekleme imkan\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, sosyal g\u00fcvenlik sistemimize ilk kez Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununa 23.02.1965 tarihli ve 545 say\u0131l\u0131 kanunla eklenen bir madde ile girmi\u015f, daha sonra s\u0131ras\u0131yla SSK ve Ba\u011f-Kur Kanununda da askerlik bor\u00e7lanmas\u0131na yer verilmi\u015ftir[16].
\nBa\u011f-Kur, SSK ve Emekli Sand\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplayan sosyal g\u00fcvenlik reformu, kurumlar aras\u0131ndaki hizmet ve uygulama farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da en aza indirmeyi ama\u00e7l\u0131yor.
\nA\u015fa\u011f\u0131da \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 \u00fczere, Sosyal Sigortalar ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 (SS ve GSS) Kanunu ile askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6denecek paran\u0131n hesab\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015ftir. \u015e\u00f6yle ki, Kanunun konuyla ilgili 41\u2019inci maddesinde;
\n\u201cBu kanuna g\u00f6re sigortal\u0131 say\u0131lanlar\u0131n;
\na) Kanunlar gere\u011fi verilen \u00fccretsiz do\u011fum ya da anal\u0131k izni s\u00fcreleri,
\nb) Er veya erba\u015f olarak silah alt\u0131nda veya yedek subay okulunda ge\u00e7en s\u00fcreleri,
\n\u2026 kendilerinin veya hak sahiplerinin yaz\u0131l\u0131 talepte bulunmalar\u0131 ve talep tarihinde 82\u2019nci maddeye g\u00f6re belirlenen prime esas g\u00fcnl\u00fck kazan\u00e7 alt ve \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda olmak \u00fczere, kendilerince belirlenecek g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n % 32\u2019si \u00fczerinden hesaplanacak primlerini borcun tebli\u011fi tarihinden itibaren bir ay i\u00e7inde \u00f6demeleri \u015fart\u0131 ile bor\u00e7land\u0131r\u0131larak, bor\u00e7land\u0131r\u0131lan s\u00fcreleri sigortal\u0131l\u0131klar\u0131na say\u0131l\u0131r.
\nBir ay i\u00e7inde \u00f6denmeyen bor\u00e7lanmalar i\u00e7in ise yeni ba\u015fvuru \u015fart\u0131 aran\u0131r. Primi \u00f6denmeyen bor\u00e7lanma s\u00fcreleri hizmetten say\u0131lmaz. Bor\u00e7lanma s\u00fcrelerinin ne \u015fekilde belgelenece\u011fini belirlemeye kurum yetkilidir. \u2026\u201d denilmektedir[17].<\/p>\n
Bor\u00e7lanmaya ili\u015fkin genel esaslara, ba\u015fl\u0131klar halinde temas edecek olursak( m.41);
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma s\u0131ras\u0131nda sigortal\u0131 olmak zorunludur.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanabilmek bak\u0131m\u0131ndan bir zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.
\n\u00d8 Borcun, k\u0131smen bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 dahi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanmada prime esas al\u0131nacak kazan\u00e7; prime esas kazanc\u0131n alt s\u0131n\u0131r ile \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131nda, ilgili taraf\u0131ndan belirlenir. Kamu g\u00f6revlileri i\u00e7in, ESK\u2019 nun ek 31. maddesi uygulan\u0131r.
\n\u00d8 Borcun \u00f6denmesi gereken s\u00fcre, tebli\u011f tarihinden itibaren bir ayd\u0131r.
\n\u00d8 Uzun vadeli sigorta kollar\u0131 i\u00e7in, %20, Genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 i\u00e7in %12, toplam % 32\u2019 si bor\u00e7 olarak \u00f6denir.
\n\u00d8 Bor\u00e7 defaten Kuruma \u00f6denir.
\n\u00d8 \u00d6zel bir hesaplama y\u00f6ntemi belirlenmi\u015ftir (m.41\/5).
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma, uzun vadeli sigorta ve genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcresi olarak kabul edilir[18].
\nAnayasa Mahkemesi\u2019nce baz\u0131 maddeleri iptal edilen ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 01.06.2008 tarihine ertelenen 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 41. maddesinde d\u00fczenlenen askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, baz\u0131 y\u00f6nleriyle 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a benzemekle birlikte, bor\u00e7 tutar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda, bor\u00e7 \u00f6deme s\u00fcresinde ve \u00f6denen bor\u00e7lanma tutarlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r.
\nBor\u00e7lanma talebinde bulunacak ki\u015filer ve bor\u00e7lan\u0131lacak askerlik s\u00fcreleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan 506 say\u0131l\u0131 Kanun ve 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da farkl\u0131l\u0131k bulunmamaktad\u0131r.
\n506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 60. maddesinin (F) bendi 06.08.2003 tarihi itibariyle 4958 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 34. maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, sigortal\u0131lara er olarak silah alt\u0131nda ve yedek subay okulunda ge\u00e7en s\u00fcrelerinin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bor\u00e7lanma imkan\u0131 getirilmi\u015ftir. 1111 say\u0131l\u0131 Askerlik Kanunu\u2019nun 78. maddesi uyar\u0131nca askerlik hizmetini yapmakta olanlara verilen s\u0131hhi izinlerin 3 ay\u0131, normal izinlerin ise her y\u0131l i\u00e7in 1 ay\u0131 veya Bakanlar Kurulu\u2019nca verilecek genel mahiyetteki izin s\u00fcreleri zorunlu askerlik hizmetinden say\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re, askerlik s\u00fcresince al\u0131nacak hastal\u0131k izinlerinin 3 aydan fazlas\u0131n\u0131, normal izinlerin ise her y\u0131l i\u00e7in 1 aydan fazlas\u0131n\u0131 zorunlu askerlik hizmetinden saymak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu s\u00fcreleri bor\u00e7lanmak da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\nSigortal\u0131lar, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 yapabilece\u011fi gibi sigortal\u0131lar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde, hak sahipleri taraf\u0131ndan da askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 yap\u0131labilmektedir. Askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 yapabilmek i\u00e7in, hizmeti bor\u00e7lan\u0131lacak sigortal\u0131n\u0131n bor\u00e7lanma i\u00e7in m\u00fcracaat edilen tarihten \u00f6nceki bir tarihte 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re tescil edilmi\u015f olmas\u0131 gerekmekte olup, bor\u00e7lanma tarihinde aktif sigortal\u0131 olmas\u0131na gerek bulunmamaktad\u0131r. Sigortal\u0131lar ve hak sahiplerinin, sigortal\u0131n\u0131n en son \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015fyerini kapsam\u0131na alan sigorta m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yaz\u0131l\u0131 olarak bor\u00e7lanma talebinde bulunmalar\u0131 gerekmektedir. E\u011fer kendilerinde askerlik c\u00fczdan\u0131 var ise ve bu c\u00fczdan ile ilgili sigorta m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcracaat etmi\u015fler ise askerlik c\u00fczdan\u0131n\u0131n terhis sayfas\u0131n\u0131n fotokopisi al\u0131narak ilgili servis \u015fefi ve memuru taraf\u0131ndan asl\u0131na uygunlu\u011fu onaylan\u0131r ve bu belgeye g\u00f6re i\u015flem yap\u0131l\u0131r. Askerlik c\u00fczdan\u0131 bulunmayanlar askerlik s\u00fcrelerini g\u00f6sterir belgeleri askerlik \u015fubelerinden temin ederek Kurum\u2019a vermek zorundad\u0131r. Teredd\u00fct edilen durumlarda Kurum\u2019ca yaz\u0131\u015fma yap\u0131lmak suretiyle de askerlik s\u00fcresi tespit edilebilir.
\n506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 60. maddesinin (F) bendine g\u00f6re bor\u00e7 tutar\u0131, talep tarihinde ayn\u0131 Kanun\u2019un 78. maddesi uyar\u0131nca belirlenen sigorta primine esas tutulan g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n alt s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerinden i\u015fveren hissesi de dahil mal\u00fbll\u00fck, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00fcm sigortalar\u0131 prim oranlar\u0131na g\u00f6re hesaplan\u0131r. 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 73. maddesinin (D) bendine g\u00f6re ya\u015fl\u0131l\u0131k, mal\u00fbll\u00fck ve \u00f6l\u00fcm sigortalar\u0131 prim oranlar\u0131 %9 sigortal\u0131, %11 i\u015fveren hissesi olmak \u00fczere toplam %20\u2019dir.
\n5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 41. maddesine g\u00f6re bor\u00e7lan\u0131lan s\u00fcre kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6denecek bor\u00e7, ayn\u0131 Kanun\u2019un 82. maddesine g\u00f6re belirlenen prime esas kazan\u00e7 alt ve \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda olmak \u00fczere, sigortal\u0131 veya hak sahiplerince belirlenecek g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n %32\u2019si \u00fczerinden hesaplan\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da prime esas kazanc\u0131n alt s\u0131n\u0131r\u0131 (asgari \u00fccret) \u00fczerinden ve %20 prim oran\u0131 \u00fczerinden hesaplanan bor\u00e7 tutar\u0131, yeni Kanun\u2019da, prime esas kazanc\u0131n alt ve \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda belirlenecek g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n %32\u2019si \u00fczerinden hesaplanacakt\u0131r. Bu g\u00fcnk\u00fc rakamlar\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda asgari \u00fccret 608,00 YTL, prime esas kazan\u00e7 \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 bunun 6,5 kat\u0131 yani 3.952,00 YTL\u2019dir. 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re yap\u0131lacak askerlik bor\u00e7lanmas\u0131nda, 2008\/\u015eubat ay\u0131nda bor\u00e7lanma talebinde bulunan bir sigortal\u0131 i\u00e7in ayl\u0131k (20,28 x 0,20 x 30) 121,68,00 YTL, 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re yap\u0131lacak askerlik bor\u00e7lanmas\u0131nda ise ayl\u0131k (20,28 x 0,32 x 30) 194,68,00 YTL bor\u00e7 hesaplanacakt\u0131r[19]. Ba\u011f-Kur ve SSK\u2019 l\u0131 bak\u0131m\u0131ndan durum ayn\u0131 olup, daha fazla prim \u00f6demeyi gerekli k\u0131lmaktad\u0131r[20].
\nHesaplanan bor\u00e7 ilgiliye tebli\u011f edilir, tebli\u011f edilen bor\u00e7 tebli\u011f tarihinden itibaren 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re 6 ay i\u00e7inde bir defada \u00f6denebilece\u011fi gibi e\u015fit veya e\u015fit olmayan taksitler halinde de \u00f6denebilir. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re ise, tebli\u011f edilen borcun \u00f6deme s\u00fcresi 1 ay olarak belirlenmi\u015ftir. 6 ay veya 1 ay i\u00e7erisinde borcun hi\u00e7 \u00f6denmemesi halinde bor\u00e7lanma i\u015flemi iptal edilmi\u015f say\u0131l\u0131r, yeniden bor\u00e7lanma yap\u0131labilmesi i\u00e7in yeniden talepte bulunulmas\u0131 gerekmekte olup, bu durumda bor\u00e7 yeni talep tarihine g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki prime esas kazanca g\u00f6re hesaplanacakt\u0131r. \u00dcnite taraf\u0131ndan hesaplanarak tebli\u011f edilen borcun bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6denmesi durumunda \u00f6denen miktarla orant\u0131l\u0131 s\u00fcre ge\u00e7erli say\u0131l\u0131r.
\nBor\u00e7land\u0131r\u0131lan s\u00fcrenin g\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sigortal\u0131n\u0131n prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131na ilave edilir. \u015eayet, askerlik s\u00fcresi sigortal\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinden \u00f6nce ise, sigortal\u0131l\u0131k ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi bor\u00e7lan\u0131lan s\u00fcre kadar geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, sigortal\u0131n\u0131n ilk defa tescil tarihi 01.01.2005, sigortal\u0131 askerli\u011fini 01.01.2005 tarihinden \u00f6nce yapt\u0131 ve 8 ay (240 g\u00fcn) askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 yapt\u0131 ise sigortal\u0131n\u0131n tescil tarihi 8 ay geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek 01.05.2004 tarihi olacakt\u0131r. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da da ayn\u0131 uygulaman\u0131n devam ettirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir[21].
\n5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re, Kanun\u2019un y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonraki s\u00fcrelere ait bor\u00e7lanmalarda; bor\u00e7lan\u0131lan prime esas g\u00fcn say\u0131s\u0131, bor\u00e7lan\u0131lan ilgili aylara mal edilir. Bu kapsamda g\u00f6r\u00fclecektir ki, 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da, \u00f6denen bor\u00e7 tutarlar\u0131n\u0131n ve prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten sonraki s\u00fcrelere ait askerlik bor\u00e7lanmalar\u0131nda, bor\u00e7lan\u0131lan s\u00fcreler ve bor\u00e7 tutarlar\u0131 506 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da oldu\u011fu gibi, sigortal\u0131n\u0131n talep y\u0131l\u0131ndaki veya hak sahipleri taraf\u0131ndan bor\u00e7lanma yap\u0131lm\u0131\u015fsa, sigortal\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm y\u0131l\u0131ndaki kazan\u00e7lar\u0131na ve prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131lar\u0131na ilave edilmez. Bor\u00e7lan\u0131lan s\u00fcreler ve prime esas kazan\u00e7lar ilgili aylara mal edilir. Yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere sigortal\u0131 veya hak sahipleri, 5510 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da alt s\u0131n\u0131r ile \u00fcst s\u0131n\u0131r aras\u0131nda olmak \u00fczere se\u00e7tikleri kazan\u00e7 \u00fczerinden %32 oran\u0131nda prim \u00f6deyerek bor\u00e7lanabilir[22].
\nSigortal\u0131n\u0131n bor\u00e7lanma sonucu ayl\u0131\u011fa hak kazanmas\u0131 durumunda, ayl\u0131k, borcun tamam\u0131n\u0131n \u00f6dendi\u011fi tarihi takip eden ayba\u015f\u0131ndan ba\u015flar. Sigortal\u0131n\u0131n hak sahipleri taraf\u0131ndan bor\u00e7lanma talebinde bulunulmu\u015f ise, yine ayl\u0131k, borcun \u00f6dendi\u011fi tarihi takip eden ayba\u015f\u0131nda ba\u015flar. Askerlik bor\u00e7lanmas\u0131na ait borcun tamam\u0131n\u0131 \u00f6demeden tahsis talebinde bulunan sigortal\u0131n\u0131n, tahsis talep tarihi itibariyle borcunu \u00f6dedi\u011fi s\u00fcrelerle ayl\u0131\u011fa hak kazanmas\u0131 halinde; ayl\u0131k, talep tarihini takip eden ayba\u015f\u0131ndan itibaren ba\u011flan\u0131r ve kalan bor\u00e7 tahsil edilmez. Ayl\u0131\u011fa hak kazanma, kalan borcun \u00f6denmesine ba\u011fl\u0131 ise, ayl\u0131k, kalan borcun \u00f6dendi\u011fi tarihi takip eden ayba\u015f\u0131 itibariyle ba\u011flan\u0131r ve yeni bir m\u00fcracaat istenmez. Sigortal\u0131 taraf\u0131ndan askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 talebinde bulunulmu\u015f olup, borcunun tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6demeden \u00f6len sigortal\u0131lar\u0131n primi \u00f6denmi\u015f s\u00fcrelerine g\u00f6re \u00f6l\u00fcm ayl\u0131\u011f\u0131na hak kazan\u0131lmas\u0131 halinde, hak sahiplerinin ayl\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00fcm tarihini takip eden ayba\u015f\u0131ndan ba\u011flan\u0131r ve geriye kalan bor\u00e7, hak sahiplerinden istenmez[23].
\nb. Sosyal Sigortalar Kanununda Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131
\nSosyal Sigortalar Kanununun, ge\u00e7ici 20, ge\u00e7ici 81 inci, ge\u00e7ici 82 nci , ge\u00e7ici 87 nci ve ge\u00e7ici 89 uncu maddeleri hari\u00e7 olmak \u00fczere di\u011fer maddeleri, 31.05.2006 tarihli 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun[24]106 mad. 1 inci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 01.01.2008 tarihinden itibaren (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde) ge\u00e7erli olmak \u00fczere y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 hasebiyle, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, S.S. Kanununun askerlik bor\u00e7lanmas\u0131na ili\u015fkin 60\/F madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulama alan\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. 60\/F madde h\u00fckm\u00fc, kanuna 1972 tarihli 1655 say\u0131l\u0131 kanunla girmi\u015f ve ard\u0131ndan 2422, 3279 say\u0131l\u0131 kanunlar ile 616 say\u0131l\u0131 KHK ile de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fczenleme son \u015feklini ise 4968 say\u0131l\u0131 yasa ile alm\u0131\u015ft\u0131r.[25]
\n506 say\u0131l\u0131 SSGSSK m. 41 h\u00fckm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 \u00fczerinde durulmu\u015f olmas\u0131 hasebiyle, burada tekrarlanmayacak olup, m.60\/F kapsam\u0131ndaki eski d\u00fczenleme \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131na ili\u015fkin genel esaslar \u00fczerinde durulacakt\u0131r. SSK\u2019 ya g\u00f6re;
\n\u00d8 Bor\u00e7lanmak isteyen, bor\u00e7lanma s\u0131ras\u0131nda sigortal\u0131 olarak tescil edilmi\u015f olmas\u0131 kafidir.
\nBor\u00e7lanma talebinde bulunuldu\u011fu s\u0131rada, bor\u00e7lanma talebinde bulunan\u0131n, SSK\u2019 ya tabi olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 aranmaz. B\u00f6ylece, daha evvel bor\u00e7lanma yap\u0131labilmesinin, talep tarihinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olma ko\u015fuluna ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan tart\u0131\u015fmalara son verilerek, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 ko\u015fullar\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r[26].
\n\u00d8 Bor\u00e7lanabilmek bak\u0131m\u0131ndan bir zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi borcun k\u0131smen dahi bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nSosyal Sigortalar Kanunun m\u00fclga m.60\/F h\u00fckm\u00fcnde, bor\u00e7lanma talebinin ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktur. Bu nedenle, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, ya\u015fl\u0131l\u0131k ayl\u0131\u011f\u0131na hak kazanmadan \u00f6nceki her hangi bir d\u00f6nemde yap\u0131labilir. Yine, 3279 say\u0131l\u0131 kanunun ile getirilen d\u00fczenlemede, borcun tamam\u0131, iki y\u0131l i\u00e7erisinde \u00f6denmemesi durumunda, askerlik hizmetinin sadece, s\u00fcresi i\u00e7inde \u00f6denen miktarla orant\u0131l\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7erli say\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[27].
\n\u00d8 Bor\u00e7lanmada esas al\u0131nacak kazan\u00e7, prime esas kazanc\u0131n alt s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r.
\nSigortal\u0131, prime esas kazan\u00e7 alt s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerinden hesaplanacak malull\u00fck, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00fcm sigortas\u0131 primlerini, tebli\u011f tarihinden itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bor\u00e7 \u00f6denmeden, ayl\u0131k talebinde bulunulamaz[28].
\n\u00d8 Borcun \u00f6denmesi gereken s\u00fcre, tebli\u011f tarihinden itibaren alt\u0131 ay olup, bor\u00e7, i\u015fveren pay\u0131n\u0131 da kapsar.
\nAskerlik bor\u00e7lanmas\u0131 yapan sigortal\u0131, kanununda belirtilen kazan\u00e7 \u00fczerinden hesaplanacak malull\u00fck, ya\u015fl\u0131l\u0131k, \u00f6l\u00fcm sigortas\u0131 primlerinin, i\u015fveren pay\u0131 da dahil olmak \u00fczere, tamam\u0131n\u0131, tebli\u011f tarihinden itibaren alt\u0131 ay i\u00e7erisinde kendisi \u00f6der. Bu durum, ILO\u2019 tavsiye kararlar\u0131 ile uyumlu de\u011fildir. En az\u0131ndan, i\u015fveren pay\u0131n\u0131n devlet\u00e7e kar\u015f\u0131lanmas\u0131 isabetli olur.
\n\u00d8 Hizmet borcu, taksitle veya defaten kuruma \u00f6denir.
\nSSK\u2019 n\u0131n m\u00fclga 60. Maddesinin F bendine g\u00f6re, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 primlerinin alt\u0131 ay i\u00e7inde, taksitler halinde veya defaten Kuruma \u00f6denmesi gerekir.
\n\u00d8 \u00d6zel bir hesaplama y\u00f6ntemi belirlenmemi\u015ftir.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma, sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcresi ile prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131c\u0131 etki yapar.
\nAskerlik bor\u00e7lanmas\u0131, yapan sigortal\u0131, bor\u00e7land\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre, prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131na eklenir. \u00d6te yandan, ilk kez sigortal\u0131 olunmadan \u00f6nce yerine getirilen askerlik hizmeti s\u00fcresi bor\u00e7lan\u0131l\u0131rsa, sigortal\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi, bor\u00e7al\u0131nlan g\u00fcn say\u0131s\u0131 kadar geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr[29].
\nc.Ba\u011f-Kur Kanununda Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131
\nBa\u011f-Kur Kanununun 1 ila 23 \u00fcnc\u00fc, ge\u00e7ici 10 uncu ve ge\u00e7ici 11 inci maddeleri hari\u00e7 di\u011fer maddeleri ve bu kapsamda askerlik bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen Ek. 9. madde; 31.5.2006 tarih ve 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun[30]106. maddesinin (2) numaral\u0131 bendi h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1.1.2008 tarihinden itibaren ge\u00e7erli olmak \u00fczere y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, yukar\u0131da, sosyal g\u00fcvenlik reformu kapsam\u0131nda hizmet bor\u00e7lanmas\u0131na ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar burada da aynen ge\u00e7erlidir. Ancak, \u00f6nceki d\u00fczenlemeye k\u0131saca temas etmekte yarar oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma s\u0131ras\u0131nda sigortal\u0131 olmak zorunludur.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanabilmek bak\u0131m\u0131ndan bir zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.
\n\u00d8 Borcun k\u0131smen bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanmada esas al\u0131nacak kazan\u00e7, talep tarihinde bulunulan basamakt\u0131r.
\n\u00d8 Borcun \u00f6denmesi gereken s\u00fcre, tebli\u011f tarihinden itibaren alt\u0131 ay olup, borcun tamam\u0131, bor\u00e7lu taraf\u0131ndan \u00f6denir.
\n\u00d8 Hizmet borcu, taksitle veya defaten kuruma \u00f6denir.
\n\u00d8 \u00d6zel bir hesaplama y\u00f6ntemi belirlenmemi\u015ftir.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma, sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcresi ile prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131c\u0131 etki yapar[31].<\/p>\n
d.Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununda Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131
\n5434 say\u0131l\u0131 kanuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, di\u011fer sosyal g\u00fcvenlik kanunlar\u0131ndaki durumdan farkl\u0131 olarak, bor\u00e7lanmaya ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri, 5510 say\u0131l\u0131 kanun ile ortadan kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Daha \u00f6ncede a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131, sosyal g\u00fcvenlik sistemimizde ilk kez, 5434 say\u0131l\u0131 Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununa 23.02.1965 tarih ve 545 say\u0131l\u0131 Kanun ile girmi\u015f ve daha sonra s\u0131ras\u0131yla SSK ve Ba\u011f-Kur Kanununda, sigortal\u0131lar\u0131n askerlikte ge\u00e7en s\u00fcrelerinin bor\u00e7lan\u0131labilmesi y\u00f6n\u00fcnde d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nGenel esaslara temas edecek olursak;
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma s\u0131ras\u0131nda i\u015ftirak\u00e7i olmak zorunludur.
\nEmekli Sand\u0131\u011f\u0131 i\u015ftirak\u00e7ilerinin, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen t\u00fcm hizmet bor\u00e7lanmalar\u0131nda oldu\u011fu gibi, askerlik bor\u00e7lanmas\u0131nda bulunabilmesi i\u00e7in de, talepte bulunduklar\u0131 s\u0131rada Emekli Sand\u0131\u011f\u0131na tabi olmalar\u0131 gerekir. \u0130\u015ftirak\u00e7ilerin \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde, bunlar\u0131n dul ve yetimleri de bor\u00e7lanma talebinde bukunabilirler.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanabilmek bak\u0131m\u0131ndan bir zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 mevcut olup, en ge\u00e7, emeklilik ayl\u0131\u011f\u0131 talebinde bulunmadan alt\u0131 ay \u00f6nce bor\u00e7lanma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nSosyal Sigortalar Kanunu ve Ba\u011f-Kur Kanunundaki d\u00fczenlemeden farkl\u0131 olarak, bor\u00e7lanma talebinin, i\u015ftirak\u00e7i olunan s\u00fcrenin her hangi bir zaman\u0131nda, ancak iste\u011fe ba\u011fl\u0131 emekli olacaklar bak\u0131m\u0131ndan, emeklilik talep tarihinden en az alt\u0131 ay \u00f6nce, Kuruma bildirilmesi gerekir (ESK. m.102\/2,a).
\n\u00d8 Borcun, k\u0131smen dahi bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n\u0130\u015ftirak\u00e7iler, askerlikte ge\u00e7en s\u00fcrelerinin tamam\u0131n\u0131 ya da bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bor\u00e7lanabilirler. Her ne kadar kanunda, k\u0131smi bor\u00e7lanma yap\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm bulunmasa da, bunu k\u0131s\u0131tlayan bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131ndan, i\u015ftirak\u00e7ilerin emekli ayl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fabilmelerine yetecek kadar bir s\u00fcreyi bor\u00e7lanabileceklerini kabul etmek gerekir.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanmada esas al\u0131nacak kazan\u00e7, g\u00f6reve giri\u015f itibariyle kesene\u011fe esas derece tutarlard\u0131r.
\nAskerlik bor\u00e7lanmas\u0131 talebinde bulunacak olan Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 i\u015ftirak\u00e7ileri veya bunlar\u0131n dul veya yetimlerinin, bor\u00e7lanma tutar\u0131n\u0131n nas\u0131l hesaplanaca\u011f\u0131, askerlik d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer bor\u00e7lanma t\u00fcrleriyle ayn\u0131 \u015fekilde, ESK m. ek 31\/2 f\u0131kras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu f\u0131kra, 03.04.2003 tarih ve 4839 say\u0131l\u0131 kanun ile son \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r[32].
\n\u00d8 Borcun \u00f6denmesi gereken s\u00fcre konusunda bir s\u0131n\u0131r olmay\u0131p, bor\u00e7 sona erinceye kadar \u00f6denmelidir.
\nEmekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanunu, bor\u00e7lanma tutar\u0131n\u0131n belirli bir s\u00fcre i\u00e7erisinde, \u00f6denmesini zorunlu k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, i\u015ftirak\u00e7ilerin bor\u00e7lanma tutar\u0131n\u0131 \u00f6demeden ayl\u0131k ba\u011flanmas\u0131 talebinde bulunabilmesine bir engel de yoktur.
\n\u00d8 Bor\u00e7lan\u0131lan tutar, ayl\u0131klardan kesenek miktar kadar kesilip, kamu i\u015fverenince Emekli Sand\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir.
\nEmekli Sand\u0131\u011f\u0131 i\u015ftirak\u00e7ilerinin askerlik bor\u00e7lanmas\u0131 \u00f6demeleri, her aya d\u00fc\u015fen bor\u00e7lanma miktar\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 kurumca, kesenek tutarlar\u0131 ile birlikte ayl\u0131klar\u0131 \u00fczerinden kesilip Emekli Sand\u0131\u011f\u0131\u2019 na g\u00f6nderilmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir.
\n\u00d8 Bor\u00e7lanma, fiili hizmet s\u00fcresini artt\u0131r\u0131c\u0131 etki yapar.
\nEmekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununa g\u00f6re[33], askerlikte ge\u00e7en s\u00fcreleri bor\u00e7lanan i\u015ftirak\u00e7inin, bor\u00e7land\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreler, fiili hizmet s\u00fcrelerine eklenir[34].<\/p>\n
2)Yurt D\u0131\u015f\u0131 Hizmet Bor\u00e7lanmas\u0131
\nSosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131n yerine getirilmesi i\u00e7in gerekli tedbirleri almak ve te\u015fkilat\u0131 kurmak g\u00f6revi Devlettedir (AY m.60). Anayasa ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan bu haktan yararlanmak, sadece T\u00fcrkiye\u2019 de ya\u015fayan vatanda\u015flara \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n da, ayn\u0131 \u015fekilde sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 talep hakk\u0131 vard\u0131r. Nitekim, Anayasam\u0131zda, yabanc\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fayan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n, sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik, \u00f6zel bir d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemeye g\u00f6re, \u201cDevlet, yabanc\u0131 \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u2026 ve sosyal g\u00fcvenliklerinin\u2026 sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131r\u201d (m.62).
\n\u00d6nceleri yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk i\u015f\u00e7ilerinin sosyal g\u00fcvenlikleri, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u00fclke mevzuat\u0131na terk edilmi\u015fti. Bu i\u015f\u00e7iler genellikle, k\u0131sa vadeli sigorta kollar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin sosyal sigortalar\u0131ndan yararlanmaktad\u0131r. Uzun vadeli sigorta kollar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise \u00f6zellikle bulunduklar\u0131 \u00fclkelerde, bu sigorta kollar\u0131ndan yararlanmak i\u00e7in gerekli sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcresi ve prim \u00f6deme g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131 tamamlamadan yurda d\u00f6nmeleri halinde, kar\u015f\u0131la\u015fmaktayd\u0131. Ger\u00e7ekten, s\u00f6z\u00fc edilen vatanda\u015flar\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7irdikleri s\u00fcrelerinin T\u00fcrk sosyal G\u00fcvenlik Kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin bir d\u00fczenleme yok olmas\u0131 nedeniyle sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131ndan yoksun bir kitle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r[35].
\nYurt d\u0131\u015f\u0131ndaki vatanda\u015flar\u0131n sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik ilk d\u00fczenleme, 1978 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan 2147 say\u0131l\u0131 \u201cYurt D\u0131\u015f\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fan T\u00fcrk Vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Yurt D\u0131\u015f\u0131nda Ge\u00e7en \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcrelerinin Sosyal G\u00fcvenlikleri Bak\u0131m\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi Hakk\u0131nda Kanunu\u201d dur[36]. Bununla, ikili veya \u00e7ok tarafl\u0131 sosyal g\u00fcvenlik s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, yabanc\u0131 \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmakta olan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7en hizmetlerinin tamam\u0131n\u0131 bor\u00e7lanma imkan\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak uygulamada ortaya \u00e7\u0131kan sorunlara yeteri kadar \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmedi\u011fi i\u00e7in 2147 say\u0131l\u0131 Kanunun yerine, halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan ve \u00f6nceki kanundan yararlananlar\u0131n kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutan 3201 say\u0131l\u0131 \u201cYurt D\u0131\u015f\u0131nda Bulunan T\u00fcrk Vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Yurt D\u0131\u015f\u0131nda Ge\u00e7en S\u00fcrelerinin Sosyal G\u00fcvenlikleri Bak\u0131m\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi Hakk\u0131nda Kanun[37]\u201d \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanun ise, 17.04.2008 tarih ve 5754 say\u0131l\u0131 Kanunla getirilen de\u011fi\u015fikliklerle son halini alm\u0131\u015ft\u0131r.
\nS\u00f6z\u00fc edile son de\u011fi\u015fiklikleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak suretiyle yurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131 \u015fartlar\u0131na bakacak olursak;
\n\u00d8 T\u00fcrk Vatanda\u015f\u0131 Olmak,
\nYurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131ndan yararlanabilmek, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na tan\u0131nm\u0131\u015f bir hakt\u0131r. Bu husus, Kanunun de\u011fi\u015fik 1. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtildi\u011fi gibi, Kanunun isminden de anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u00d8 18 Ya\u015f\u0131n\u0131 Tamamlam\u0131\u015f Olmak,
\n3201 say\u0131l\u0131 Kanunda, \u201c18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurduktan sonra, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 iken ge\u00e7en ve belgelendirilen sigortal\u0131l\u0131k s\u00fcreleri\u2026 sosyal g\u00fcvenlikleri bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilir.\u201d (m.1) demek suretiyle, 18 ya\u015f \u015fart\u0131n\u0131 getirdi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm, yurt d\u0131\u015f\u0131nda 18 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ge\u00e7en hizmetlerin bor\u00e7lan\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u015feklinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir[38].
\n\u00d8 Yurt D\u0131\u015f\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fm\u0131\u015f Olma
\nBu nedenle, yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaks\u0131z\u0131n, \u00f6rne\u011fin \u00f6\u011frenci olarak ya da turist olarak ge\u00e7irilen s\u00fcrenin, bor\u00e7lan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca, m.1 h\u00fckm\u00fcnde \u201c\u2026ve bu s\u00fcreleri aras\u0131nda veya sonunda, her birinde bir y\u0131la kadar olan i\u015fsizlik s\u00fcreleri \u2026sosyal g\u00fcvenlikleri bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilir.” denilmek suretiyle, elinde olmayan nedenlerle i\u015fsiz kal\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde, bu s\u00fcrelerin bir y\u0131la kadar olan k\u0131sm\u0131n\u0131n bor\u00e7lanma hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dolays\u0131yla, yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u00fcrelerin \u00e7al\u0131\u015farak ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131 bir kural olup, yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi istisnas\u0131 da mevcuttur.
\n\u00d8 Yurt D\u0131\u015f\u0131nda Ya\u015fayan Ev Han\u0131m\u0131 Olma
\nKanun, ev han\u0131mlar\u0131 i\u00e7in \u201cyurt d\u0131\u015f\u0131nda ev kad\u0131n\u0131 olarak ge\u00e7en s\u00fcreleri\u2026Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sosyal g\u00fcvenlikleri bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilir.\u201d demek suretiyle \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm sevk etmi\u015ftir.
\n\u00d8 Yurda Kesin d\u00f6n\u00fc\u015f Yapma
\n2147 say\u0131l\u0131 Kanundan farkl\u0131 olarak yurt d\u0131\u015f\u0131 hizmet bor\u00e7lanmas\u0131ndan yararlanacak olan ki\u015finin yurda kesin d\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015f olmas\u0131 \u015fartt\u0131r (m.3.).
\nYurt d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bor\u00e7lanacak ki\u015finin, ba\u015fvuraca\u011f\u0131 kurulu\u015f konusunda son de\u011fi\u015fiklik h\u00fckm\u00fc \u201c\u2026sigortal\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de hi\u00e7bir sosyal g\u00fcvenlik kurulu\u015funa tabi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yoksa Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna, T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 varsa en son tabi oldu\u011fu sosyal g\u00fcvenlik kurulu\u015funa m\u00fcracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlan\u0131rlar.\u201d (m.3\/1) \u015feklindedir. Daha \u00f6nceki d\u00fczenlemede ise herhangi bir ayr\u0131ma gidilmeksizin \u201c\u2026hak sahipleri, Kuruma m\u00fcracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlan\u0131rlar.\u201d denilmekteydi.
\nSosyal g\u00fcvenlik s\u00f6zle\u015fmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine k\u0131smi ayl\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f olanlar\u0131n, bor\u00e7lanma i\u015flemleri, ayl\u0131k ald\u0131klar\u0131 sosyal g\u00fcvenlik kurulu\u015funca yap\u0131l\u0131r (m.3\/2).
\nAyr\u0131ca, 3201 say\u0131l\u0131 kanunun 4. maddesinde d\u00fczenlenen bor\u00e7lanma tutar\u0131 ve iadesi konusunda \u201c\u2026belirtilen ba\u015fvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami g\u00fcnl\u00fck kazan\u00e7 aras\u0131nda se\u00e7ilecek g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n % 32’sidir.\u201d ibaresi yerine, \u201d\u2026ba\u015fvuru tarihindeki 5510 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azam\u00ee g\u00fcnl\u00fck kazan\u00e7 aras\u0131nda se\u00e7ilecek g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n % 32’sidir.\u201d denilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, \u201cAncak, prime esas asgari g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131n alt\u0131nda olmamak \u00fczere bor\u00e7lanma tutar\u0131na esas alt s\u0131n\u0131r\u0131 farkl\u0131 bir miktarda belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.\u201d \u015feklindeki de\u011fi\u015fik h\u00fck\u00fcm de getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
SONU\u00c7
\nSigortal\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015famad\u0131klar\u0131 baz\u0131 s\u00fcreleri bor\u00e7lanabilme imkan\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, Anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131, daha da g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Ancak, bor\u00e7lanma imkan\u0131 tan\u0131n\u0131rken, Kurumlar\u0131n mali yap\u0131lar\u0131 g\u00f6zetilmeli ve politik menfaatlere ara\u00e7 edilmemelidir.
\nYasal d\u00fczenlemelerde de\u011fi\u015fikliklere gidilirken, \u00fclkenin sosyo-ekonomik yap\u0131s\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak suretiyle, s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fikliklerin uygulamada do\u011furaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde titizlikle durulmas\u0131 gerekmektedir. Aksi taktirde, adalet duygular\u0131n\u0131 rencide edici sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi gibi, Devlet, g\u00f6revini lay\u0131k\u0131yla yapmakta zafiyete d\u00fc\u015febilir. \u00d6zellikle, sosyal g\u00fcvenlik kanunlar\u0131nda yap\u0131lacak hatal\u0131 de\u011fi\u015fiklikler, toplumsal yap\u0131da bir tak\u0131m y\u0131pranmalara neden olabilmektedir.<\/p>\n
[1]G\u00fczel\/Okur; Sosyal G\u00fcvenlik Hukuku, 3. Bask\u0131, s.42, 1992.<\/p>\n
[2]Tuncay-Ekmek\u00e7i; \u201cSosyal G\u00fcvenlik Hukukunun Esaslar\u0131\u201d, s.467, \u0130stanbul,2008; Ba\u015fterzi, Fatma; \u201cYa\u015fl\u0131l\u0131k Sigortas\u0131\u201d, s.187, Ankara, 2006.<\/p>\n
[3]Ba\u015fterzi, Fatma; s.187.<\/p>\n
[4]Bkz. T. 06.11.1971, E. 2, K. 4 say\u0131l\u0131 \u0130BK.<\/p>\n
[5]Tuncay-Ekmek\u00e7i; s. 468;<\/p>\n
[6]Bkz. AYMK, T.17.10.1972, E.1972\/16, K.1972\/49 (RG. 01.03.1973,14463) .<\/p>\n
[7]Tuncay-Ekmek\u00e7i; s.469.<\/p>\n
[8]\u015eakar, M\u00fcjdat; \u201cBor\u00e7lanma\u201d, s.685; http:\/\/emeklilikhaber4.blogspot.com.<\/p>\n
[9]G\u00fczel\/Okur;s.42.<\/p>\n
[10]Tuncay-Ekmek\u00e7i; s.467; www.tkgm.gov.tr.<\/p>\n
[11]Ba\u015fterzi, Fatma; s.188.<\/p>\n
[12]Ceylan, Cevdet;\u201c506 Say\u0131l\u0131 Kanunda ve Sosyal G\u00fcvenlik Reformunda Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131\u201d.<\/p>\n
[13]G\u00fczel\/Okur\/Caniklio\u011flu;\u201dSosyal G\u00fcvenlik Hukuku\u201d s.459-460, 11. Bask\u0131, \u0130stanbul, 2008 .<\/p>\n
[14]\u201cc) Kamu idarelerinde;
\n1) (a) bendine t\u00e2bi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, ilgili kanunlar\u0131nda (a) bendi kapsam\u0131na girenler gibi sigortal\u0131 olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olanlar,
\n2) (a) ve (b) bentlerine t\u00e2bi olmayanlardan, s\u00f6zle\u015fmeli olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ilgili kanunlar\u0131nda (a) bendi kapsam\u0131na girenler gibi sigortal\u0131 olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olanlar ile 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 86 nc\u0131 maddesi uyar\u0131nca a\u00e7\u0131ktan vekil atananlar,
\nsigortal\u0131 say\u0131l\u0131rlar.\u201d(5510 say\u0131l\u0131 k.m.4\/1,c).<\/p>\n
[15]Ba\u015fterzi, Fatma; s.189.<\/p>\n
[16]Ba\u015fterzi, Fatma; s.190;G\u00fczel\/Okur\/Caniklio\u011flu; s.458.<\/p>\n
[17]Perver, Ziya; \u201cAskerlik Bor\u00e7lanmas\u0131\u201d,www.alitezel.com.<\/p>\n
[18]Ba\u015fterzi, Fatma; s.193 vd.<\/p>\n
[19]Ceylan, Cevdet;\u201c E Yakla\u015f\u0131m\u201d,May\u0131s\/2008, S. 58.<\/p>\n
[20]Perver, Ziya; \u201cAskerlik Bor\u00e7lanmas\u0131\u201d,www.alitezel.com.<\/p>\n
[21]Ceylan, Cevdet;\u201cE Yakla\u015f\u0131m\u201d,May\u0131s\/2008, S. 58.<\/p>\n
[22]Ceylan, Cevdet;\u201cE Yakla\u015f\u0131m\u201d,May\u0131s\/2008, S. 58.<\/p>\n
[23]Ceylan, Cevdet;\u201cE Yakla\u015f\u0131m\u201d,May\u0131s\/2008, S. 58.<\/p>\n
[24]16.06.2006 tarihli ve 26200 say\u0131l\u0131 R. Gazetede yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[25]Ba\u015fterzi, Fatma; s.192; G\u00fczel\/Okur\/Caniklio\u011flu; s.463.<\/p>\n
[26]G\u00fczel, Ali;\u201d Askerlik Bor\u00e7lanmas\u0131\u201d s.3.<\/p>\n
[27]Ba\u015fterzi, Fatma; s.196.<\/p>\n
[28]Ba\u015fterzi, Fatma; s.196.<\/p>\n
[29]Ba\u015fterzi, Fatma; s.192-196.<\/p>\n
[30]16.6.2006 tarih ve 26200 say\u0131l\u0131 R.G. \u2018de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[31]Ba\u015fterzi, Fatma; s.198.<\/p>\n
[32]\u201cT.C. Emekli Sand\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131l\u0131 olarak ba\u015fvurduklar\u0131 tarihteki \u00f6\u011frenim durumu itibariyle tabi olduklar\u0131 personel kanunlar\u0131nda yer alan h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re belirlenecek g\u00f6reve giri\u015f derece, kademe ve ek g\u00f6stergeleri ile emekli kesene\u011fine esas ayl\u0131\u011f\u0131n hesab\u0131na ait t\u00fcm unsurlar\u0131n toplam\u0131n\u0131n, o tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan katsay\u0131larla \u00e7arp\u0131m\u0131 sonucu bulunacak tutarlar esas al\u0131narak, yine o tarihteki kesenek ve kar\u015f\u0131l\u0131k oranlar\u0131na g\u00f6re hesap edilir. Bu h\u00fck\u00fcm, bu Kanunun ek ve de\u011fi\u015fiklikleri ile di\u011fer kanunlarla getirilen b\u00fct\u00fcn bor\u00e7lanmalar hakk\u0131nda da uygulan\u0131r.\u201d(ESK. m. Ek.31\/2).<\/p>\n
[33]\u201cEn \u00e7ok 15 y\u0131l\u0131, istek tarihindeki (Re’sen emekliye sevk olunanlarla, \u00f6lenlerin vazife ile ilgilerinin kesildi\u011fi tarihlerdeki) emeklilik kesene\u011fine esas derece tutarlar\u0131 nazara al\u0131nmak ve bu tarihlerde derece tutarlar\u0131n\u0131n tabi oldu\u011fu kesenek ve kar\u015f\u0131l\u0131k tutar\u0131 \u00fczerinden bor\u00e7land\u0131r\u0131lmak suretiyle fiili hizmet s\u00fcrelerine eklenir.\u201d (ESK Ek.m.8\/2).<\/p>\n
[34]Ba\u015fterzi, Fatma; s.202-206.<\/p>\n
[35]Caniklio\u011flu\/Canpolat; \u201cYurt D\u0131\u015f\u0131 Hizmet Bor\u00e7lanmas\u0131\u201d, Prof. Dr. Fahiman Tekil\u2019 in An\u0131s\u0131na Arma\u011fan, \u0130stanbul, 2003, s.867.<\/p>\n
[36]RG, 10.02.1978, 12823.<\/p>\n
[37]RG, 22.05.1985, 18761 .<\/p>\n
[38]Caniklio\u011flu\/Canpolat; s.872.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
H\u0130ZMET BOR\u00c7LANMASI G\u0130R\u0130\u015e Uluslararas\u0131 platformlarda, \u00fczerinde s\u0131kl\u0131kla durulan konunun sosyal g\u00fcvenlik hukuku ve bu kapsamda, bunlar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Bu paralelde, Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu taraf\u0131ndan 10 Aral\u0131k 1948 tarihinde kabul edilen \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisinin 22. maddesinde, \u201dHer ki\u015finin, toplumun \u00fcyesi olarak, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011fu\u201d ilkesini koyduktan sonra, bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-2033","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2033"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2034,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2033\/revisions\/2034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hhhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}